Klauzule, które wygrywają lub przegrywają miliony: Przewodnik prawnika po umowach VC

Inwestycja VC to legalny ekosystem. Nie jest on definiowany przez pojedynczy dokument, ale przez wzajemnie powiązany zestaw umów obejmujących własność, zarządzanie, rozwodnienie, warunki wyjścia, obowiązki założyciela i ochronę własności intelektualnej. Zarówno założyciele, jak i inwestorzy negocjują klauzule mające na celu ochronę ich interesów. Dla założycieli zrozumienie tych klauzul ma zasadnicze znaczenie – bez zrozumienia tych klauzul ryzykują utratę kontroli, kapitału lub wpływu na spółkę, którą zbudowali. Ten wgląd prawny obejmuje pełną głębię wyjaśnień i przykładów klauzul:

I. Podstawowe umowy VC: Prawny plan stojący za każdą inwestycją VC

• Umowa zakupu akcji (SPA) – prawnie zobowiązuje inwestorów do zakupu akcji i określa oświadczenia, gwarancje i warunki.
• Umowa wspólników (SHA) / Umowa o prawach inwestorów (IRA) – określa zasady zarządzania, głosowania, ochrony inwestorów i podejmowania decyzji.
• Instrumenty na wczesnym etapie rozwoju – takie jak SAFE i obligacje zamienne, które później przekształcają się w akcje.
• Umowy dotyczące zatrudnienia założycieli i własności intelektualnej – zapewnienie cesji własności intelektualnej, nabywania praw, zakazu konkurencji i zobowiązań do zachowania poufności.

W tym spostrzeżeniu podkreślamy również najważniejsze klauzule zawarte w umowach SPA, SHA i SAFE, pomagając założycielom zrozumieć, które warunki są najważniejsze i dlaczego.

II. Wewnątrz SPA: Gdzie pieniądze faktycznie zmieniają właściciela

SPA definiuje mechanikę inwestycji. Przekształca term sheet w wiążące zobowiązanie. Najważniejsze klauzule SPA:

1. Oświadczenia i gwarancje
Założyciele dają inwestorom pewne gwarancje dotyczące spółki: że jej struktura korporacyjna jest solidna, jej sprawozdania finansowe są dokładne, jest właścicielem wykorzystywanej własności intelektualnej, nie ma nieujawnionych kwestii prawnych, przestrzega odpowiednich przepisów, a jej tabela kapitalizacji jest prawidłowa. Te oświadczenia i gwarancje pochodzą od założycieli, ponieważ najlepiej znają biznes, a inwestorzy polegają na nich przy dokonywaniu inwestycji. Jeśli którekolwiek z tych oświadczeń okaże się nieprawdziwe, inwestorzy mogą być uprawnieni do ubiegania się o odszkodowanie. Klauzule te promują przejrzystość i chronią obie strony.

2.Warunki zawieszające (CPs)
Transakcja VC staje się wiążąca dopiero po spełnieniu określonych warunków zawieszających (CPs). Są to praktyczne kroki, które firma musi wykonać przed zamknięciem inwestycji. Zazwyczaj obejmują one formalne przeniesienie praw własności intelektualnej do spółki przez wszystkich założycieli, aktualizację lub rozszerzenie planu opcji na akcje dla pracowników, dostarczenie dokładnej i aktualnej tabeli limitów, podjęcie niezbędnych uchwał zarządu oraz wypełnienie wszelkich wymaganych dokumentów regulacyjnych. CP zapewniają, że firma jest w odpowiednim stanie prawnym i operacyjnym, zanim inwestorzy zaangażują swój kapitał.

3. Mechanizmyfinalizacji
Klauzule te określają, w jaki sposób i kiedy transakcja jest finalizowana – np. kiedy emitowane są nowe akcje, kiedy należy przekazać środki inwestycyjne oraz czy wszystko odbywa się w tym samym czasie, czy etapami. Na przykład, etapowe zamknięcie może wymagać od inwestorów przekazania środków w dwóch ratach, przy czym spółka emituje udziały po każdej płatności. Zapewnia to przejrzystość i koordynację podczas procesu inwestycyjnego.

4. Odszkodowania i limity odpowiedzialności
Założyciele mogą ponosić osobistą odpowiedzialność, jeśli którekolwiek z udzielonych przez nich zapewnień okaże się nieprawidłowe. Odpowiedzialność ta jest jednak zazwyczaj ograniczona przez limity (maksymalna kwota, której zapłaty można od nich zażądać), koszyki (minimalne progi przed zgłoszeniem roszczeń) i limity czasowe. Zabezpieczenia te pomagają sprawiedliwie rozdzielić ryzyko pomiędzy założycieli i inwestorów.

5. Klauzule akceleracyjne
Niektórzy założyciele chcą, aby ich nieobjęte akcje były automatycznie nabywane w momencie sprzedaży spółki (akceleracja typu „single-trigger”). Inwestorzy zazwyczaj sprzeciwiają się takiemu rozwiązaniu, ponieważ może ono zachęcać założycieli do odejścia zaraz po sprzedaży. Standardowym kompromisem jest akceleracja dwustopniowa (double-trigger acceleration), w której nabycie uprawnień przyspiesza tylko wtedy, gdy wystąpią dwie rzeczy: spółka zostanie sprzedana, a założyciel zostanie zwolniony lub znacząco zdegradowany w określonym czasie po sprzedaży. Chroni to założycieli przed niesprawiedliwą utratą udziałów, jednocześnie dając inwestorom pewność, że zespół pozostanie po przejęciu.

6. Preferencje likwidacyjne
Klauzula ta określa sposób podziału wpływów z wyjścia z inwestycji i jest często najważniejszym terminem ekonomicznym w umowie VC. Standardowa preferencja likwidacyjna 1× oznacza, że inwestor odzyskuje zainwestowaną kwotę, zanim założyciele lub pracownicy otrzymają cokolwiek. Na przykład, jeśli VC zainwestował 20 mln USD, a spółka sprzedaje się za 30 mln USD, VC najpierw otrzymuje 20 mln USD, a pozostałe 10 mln USD trafia do założycieli i zespołu. Jeśli spółka zostanie sprzedana za kwotę niższą niż zainwestowana, VC otrzymuje wszystkie wpływy. Niektóre warianty są mniej przyjazne dla założycieli, takie jak preferencje 2× lub preferencje partycypacyjne, w których inwestorzy zarówno odzyskują swoją inwestycję, jak i mają udział w pozostałych wpływach.

7. Ograniczenia po wyjściu ze spółki: Non-Compete, Non-Solicit, Confidentiality
Kupujący zazwyczaj wymagają od założycieli wyrażenia zgody na pewne ograniczenia po sprzedaży, takie jak zakaz konkurowania ze spółką przez 6-24 miesięcy, zakaz pozyskiwania pracowników lub klientów oraz dalsze zachowanie poufności. Klauzule te pomagają chronić nową inwestycję nabywcy, zapewniając, że założyciele nie utworzą natychmiast konkurencyjnej firmy ani nie zabiorą ze sobą kluczowych osób. Ograniczenia muszą być rozsądne pod względem czasu trwania, geografii i zakresu branżowego.

III: Prawdziwa moc porozumienia akcjonariuszy: Zarządzanie, kontrola i ochrona inwestorów

SHA reguluje długoterminowe relacje między inwestorami a założycielami. Określa, w jaki sposób spółka jest prowadzona i co inwestorzy mogą zawetować lub na co mogą mieć wpływ. Kluczowe klauzule SHA:

1. Prawado informacji
Inwestorzy często wymagają dostępu do kluczowych informacji o spółce, takich jak kwartalne lub roczne sprawozdania finansowe, kluczowe wskaźniki efektywności, budżety i aktualizacje dotyczące głównych zagrożeń lub sporów sądowych. Prawa te pozwalają inwestorom monitorować wyniki spółki i jej ład korporacyjny bez angażowania się w bieżące zarządzanie.

2. Sprawy zastrzeżone
Są to działania, których spółka nie może podjąć bez zgody inwestorów. Zazwyczaj obejmują one emisję nowych akcji, zaciąganie znacznego zadłużenia, zmianę modelu biznesowego, sprzedaż kluczowych aktywów lub mianowanie kadry kierowniczej wyższego szczebla. Sprawy zastrzeżone zapewniają inwestorom nadzór nad decyzjami, które mogą mieć znaczący wpływ na ich inwestycję.

3. Prawo pierwokupu (prawo pierwszej odmowy)
Obecni inwestorzy mogą nabywać nowe akcje przed osobami z zewnątrz, aby uniknąć rozwodnienia.

4. Drag-Along Rights (ochrona większości)
Jeżeli większość zatwierdzi sprzedaż, wspólnicy mniejszościowi mogą zostać zmuszeni do sprzedaży na identycznych warunkach. Celem tej klauzuli jest uniemożliwienie akcjonariuszom mniejszościowym blokowania wyjścia ze spółki.

5. Tag-Along Rights (Minority Protection)
Jeśli inwestor większościowy sprzedaje swoje udziały, posiadacze mniejszościowi mogą „dołączyć” i sprzedać swoje udziały na tych samych warunkach. Klauzula ta zapobiega sytuacji, w której założyciele/pracownicy utkną z niechcianym nowym akcjonariuszem kontrolującym.

IV. Paliwo rakietowe na wczesnym etapie: SAFE, noty i klauzule, które je tworzą

Przed wycenioną rundą kapitałową startupy często zbierają pieniądze za pośrednictwem SAFE lub Convertible Notes. SAFE nie jest długiem – po prostu konwertuje się na akcje w następnej rundzie finansowania, zwykle z warunkami przyjaznymi dla inwestorów, takimi jak limit wyceny, dyskonto od przyszłej ceny akcji lub klauzula MFN umożliwiająca inwestorowi przyjęcie korzystniejszych warunków przyznanych późniejszym posiadaczom SAFE. Obligacje zamienne działają podobnie, ale zaczynają się jako dług: mają datę zapadalności, gromadzą odsetki i zamieniają się w akcje – lub podlegają spłacie – w zależności od przyszłych zdarzeń finansowych. Instrumenty te są elastyczne i szybkie do zamknięcia, ale mogą powodować presję na wycenę i nieoczekiwane rozwodnienie, gdy w końcu zostaną zamienione.

V. Ramy zobowiązań założyciela: Co musi chronić każda umowa o pracę z założycielem

Umowa o pracę z założycielem łączy kluczowe warunki, które definiują rolę założyciela i chronią startup. Umowy te określają obowiązki, uprawnienia i zaangażowanie czasowe założyciela, a także wszelkie wynagrodzenie lub świadczenia. Obejmują one również nabywanie uprawnień, zapewniając, że udziały są zdobywane w miarę upływu czasu, i określają, co się stanie, jeśli założyciel odejdzie lub zostanie zwolniony. Aby zabezpieczyć firmę, zazwyczaj zawierają one zobowiązania do niekonkurowania, zakazu sprzedaży i zachowania poufności. Wreszcie, zasady good leaver / bad leaver określają, w jaki sposób udziały założyciela są traktowane po jego odejściu. Łącznie klauzule te pomagają wyrównać zachęty i chronić zarówno założycieli, jak i firmę.

VI: Niezbędne zabezpieczenia własności intelektualnej, które każdy startup musi zabezpieczyć
Umowy dotyczące własności intelektualnej zapewniają, że cała własność intelektualna należy do spółki i może być swobodnie wykorzystywana w miarę rozwoju firmy. Umowy te przenoszą całą własność intelektualną stworzoną przez założycieli na spółkę, w tym wszelkie istotne prace opracowane przed założeniem spółki, i mogą obejmować zrzeczenie się praw osobistych w celu uniknięcia przyszłych ograniczeń. Wymagają one również od założycieli ujawnienia i przypisania nowej własności intelektualnej stworzonej podczas ich zaangażowania, zachowania ścisłej poufności w odniesieniu do tajemnic handlowych i zastrzeżonych informacji oraz zwrotu wszystkich materiałów po ich odejściu. Wreszcie, precyzują one, które wynalazki pozostają osobistą własnością założyciela, np. niepowiązane prace stworzone poza czasem pracy spółki.

Jeśli chcesz mieć po swojej stronie odpowiedni zespół prawny, skontaktuj się z nami.

Tatiana Zakharova, J.D. i LL.M. (obie z Columbia University School of Law, Nowy Jork), dyplomowany prawnik (z Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego) jest partnerem w LINDEMANNLAW. Kieruje naszą praktyką sankcji międzynarodowych. Doradza również przedsiębiorcom UHNWI, zarządzającym aktywami i zarządzającym majątkiem, a także inwestorom instytucjonalnym w kwestiach prawnych, regulacyjnych i podatkowych.

Posiada ponad 10-letnie doświadczenie w zakresie strukturyzacji i tworzenia funduszy inwestycyjnych, holdingów, fundacji i innych odpowiednich podmiotów prawnych; sporządzania i negocjowania umów funduszy, dokumentacji i umów transgranicznych; udzielania porad i przeprowadzania badań due diligence w odniesieniu do aspektów podatkowych inwestycji; prowadzenia doradztwa w zakresie strukturyzacji majątku prywatnego w zakresie planowania sukcesji i majątku; a także monitorowania wymogów regulacyjnych dla zarządzających inwestycjami i funduszy inwestycyjnych w różnych jurysdykcjach. Wcześniej pracowała jako specjalista ds. prawnych i zgodności w Bank Vontobel AG / Hartcourt Investment Counsulting AG w Zurychu. Pracowała również w Nowym Jorku dla Credit Suisse, Sidley Austin LLP, a także w Moskwie dla Chadbourne & Parke LLP i Deloitte & Touche. Tatiana jest adwokatem w Nowym Jorku i Rosji.

Zastrzeżenie: Niniejsza publikacja zawiera wyłącznie informacje ogólne i nie stanowi porady prawnej. Ocena prawna zawsze zależy od okoliczności konkretnego przypadku. Aby uzyskać poradę prawną dotyczącą konkretnej sytuacji, prosimy o bezpośredni kontakt.