Szwajcaria po cichu podejmuje decyzję, która określi jej gospodarkę na najbliższe dwie dekady — a większość debaty wciąż toczy się w oparciu o założenia z 2011 roku, a nie o realia roku 2026. W swoim komentarzu gościnnym dla Finanz und Wirtschaft nasz partner zarządzający, dr Alexander Schiemenz, argumentuje, że zakaz budowy elektrowni jądrowych stał się w istocie cichą ustawą o relokacji: środkiem, który nie tylko kształtuje politykę energetyczną, lecz grozi wypchnięciem przemysłowej i cyfrowej przyszłości Szwajcarii za granicę.

Jego główna teza: to już nie jest debata o reaktorach. To debata o suwerenności, infrastrukturze i o tym, jaką gospodarkę Szwajcaria chce być w stanie zasilać w 2045 roku. Poniżej streszczamy pięć pytań, które stawia szwajcarskim decydentom, oraz pięć rzeczy, które jego zdaniem muszą się teraz wydarzyć.

1. 1. Czy luka w dostawach jest realna?
      Szwajcaria zużywa dziś 57 TWh. Do 2050 roku popyt wzrośnie do 75–90 TWh. Beznau, Gösgen i Leibstadt zostaną wyłączone. To strukturalna luka rzędu 20–35 TWh. Żaden scenariusz nie zamyka jej bez nowej generacji pasmowej lub trwałej zależności od importu.
   2. Czy zakaz budowy kiedykolwiek był bezpośrednim mandatem demokratycznym?
      Referendum z 2017 roku zatwierdziło Strategię Energetyczną 2050 jako pakiet — a nie samodzielny zakaz technologii. W 2003 roku dwie trzecie szwajcarskich wyborców odrzuciło zarówno „Prąd bez atomu”, jak i MoratoriumPlus. W 2016 roku większość odrzuciła ograniczenie czasu eksploatacji elektrowni. Dziś 59% Szwajcarów uważa energetykę jądrową nowej generacji za rozsądną.
   3. Czy to polityka energetyczna — czy infrastrukturalna?
      Trzy miliony pojazdów elektrycznych, centra danych dla SI, osiedla z pompami ciepła. Energia elektryczna jest fundamentem kolejnej gospodarki Szwajcarii, a nie jedną z wielu zmiennych. Decyzja podejmowana teraz przesądza, jaka infrastruktura będzie istnieć w 2045 roku. To nie jest pytanie energetyczne. To suwerenna decyzja infrastrukturalna.
   4. Co tak naprawdę oznacza zależność od importu?
      Każda TWh, którą Szwajcaria importuje, to TWh wyprodukowana gdzie indziej — we francuskich elektrowniach jądrowych, w niemieckich turbinach gazowych, w europejskich sieciach opartych na węglu. Suwerenność energetyczna nie jest abstrakcją. To geopolityczny i gospodarczy atut, który Szwajcaria historycznie chroniła, a teraz grozi jej po cichu jego utrata.
   5. Czy nowe reaktory są zgodne z nowoczesnym planowaniem miejskim?
      Małe reaktory modułowe (SMR) zajmują powierzchnię połowy boiska piłkarskiego. Mogą jednocześnie dostarczać energię elektryczną i ciepło dla całej dzielnicy miejskiej. Pytanie nie brzmi już, czy energia jądrowa pasuje do zrównoważonego miasta. Brzmi ono: czy Szwajcaria może sobie pozwolić na to, by tej opcji nie rozważyć.

Pięć rzeczy, które muszą się teraz wydarzyć

1. Znieść zakaz budowy — i otworzyć ocenę technologii. Nie decyzja o budowie, lecz decyzja o ocenie.
2. Zlecić niezależne studium wykonalności wdrożenia SMR w Szwajcarii, odrębne od stanowisk lobbingowych obu stron.
3. Określić wymagane inwestycje sieciowe potrzebne do zamknięcia luki w dostawach niezależnie od wyniku kwestii jądrowej — luka jest realna bez względu na to, co ją wypełni.
4. Ustalić jasny harmonogram: jeśli zostanie rozpisane referendum, musi być prowadzone na faktach z 2026 roku, a nie na lękach z 2011 roku.
5. Oddzielić kwestię suwerenności od debaty środowiskowej. Obie zasługują na uczciwe odpowiedzi. Ich mieszanie nie służy żadnej z nich.

Kwestie energii, infrastruktury i suwerenności tej skali niosą realne implikacje prawne, regulacyjne i inwestycyjne dla firm, inwestorów i właścicieli aktywów powiązanych z energetyczną przyszłością Szwajcarii. W Lindemann Law doradzamy właśnie na tym styku regulacji, inwestycji i strategii długoterminowej. Jeśli chcą Państwo omówić, co te zmiany oznaczają dla Państwa organizacji, prosimy o kontakt z naszym zespołem — chętnie pomożemy.

Przeczytaj pełny komentarz gościnny w Finanz und Wirtschaft.