W sierpniu 2025 r. Waszyngton nałożył 39-procentowe cło na szwajcarski eksport. Jednak w listopadzie 2025 r. Stany Zjednoczone, Szwajcaria i Liechtenstein osiągnęły porozumienie ramowe, które obniżyło stawkę do 15%, przy czym Szwajcaria zobowiązała się do zainwestowania około 200 mld USD w Stanach Zjednoczonych. Obniżona stawka celna weszła w życie z mocą wsteczną 14 listopada 2025 r. (White House).

Porozumienie ramowe z listopada 2025 r. odzwierciedlało nie tylko rozmowy dotyczące ceł, lecz także szersze strategiczne partnerstwo gospodarcze między oboma krajami. Stany Zjednoczone i Szwajcaria należą do swoich najważniejszych partnerów gospodarczych. Dwustronne powiązania handlowe i inwestycyjne są znaczące — Szwajcaria plasuje się wśród największych zagranicznych inwestorów w Stanach Zjednoczonych, a wiele szwajcarskich przedsiębiorstw utrzymuje istotną działalność i zatrudnienie na rynku amerykańskim. Relacja ta wykracza daleko poza handel towarami i usługami i jest wspierana przez znaczące inwestycje transgraniczne, innowacje oraz współpracę przemysłową.

Obecnie porozumienie ramowe pozostaje niewiążącą deklaracją intencji, a negocjacje w sprawie kompleksowej dwustronnej umowy handlowej wciąż trwają.

W lutym 2026 r. Sąd Najwyższy USA orzekł, że oparcie ceł wzajemnych na uprawnieniach nadzwyczajnych było niezgodne z prawem. Kilka miesięcy później, 2 czerwca 2026 r., przedstawiciel USA ds. handlu Jamieson Greer („USTR”) wydał ustalenia na podstawie Sekcji 301 ustawy o handlu z 1974 r., wymieniając Szwajcarię wśród 60 gospodarek, które rzekomo nie zakazują i nie egzekwują skutecznie ograniczeń w imporcie towarów wytworzonych z wykorzystaniem pracy przymusowej, oraz proponując dodatkowe cło w wysokości 12,5% (USTR; White House).

Czym dokładnie są proponowane amerykańskie środki handlowe i na jakiej podstawie prawnej się opierają?

Ustalenia Biura Przedstawiciela USA ds. Handlu (USTR) z 2 czerwca 2026 r. są przedstawiane jako środki na podstawie Sekcji 301 ustawy o handlu z 1974 r.: biuro stwierdziło, że niewprowadzenie i nieskuteczne egzekwowanie przez 60 gospodarek zakazu importu towarów wytworzonych z wykorzystaniem pracy przymusowej jest nieuzasadnione i obciąża handel amerykański (USTR). Gospodarki, które już wprowadziły taki zakaz importu, zobowiązały się do jego wprowadzenia lub stosują częściowy system, zostałyby objęte dodatkowym cłem w wysokości 10%; wszystkie pozostałe gospodarki, w tym Szwajcaria, zostałyby objęte stawką 12,5%. Proponowane środki stanowią część szerszych ram polityki handlowej dostępnych Stanom Zjednoczonym po orzeczeniu Sądu Najwyższego z lutego 2026 r.

Różnica w stawkach celnych odzwierciedla kwestię stanowiącą sedno ustaleń USTR. Szwajcaria została zaklasyfikowana do kategorii 12,5%, ponieważ nie posiada zakazu importu towarów wytworzonych z wykorzystaniem pracy przymusowej, a nie dlatego, że dopuszcza lub wspiera pracę przymusową. Proponowane środki nie są jeszcze ostateczne: przed przyjęciem jakichkolwiek ceł musi odbyć się proces konsultacji i wysłuchania publiczne. W przypadku wdrożenia nowe cła zostałyby dodane do obowiązującej stawki ramowej 15% w trakcie kontynuowania negocjacji w sprawie szerszej umowy handlowej. Istotna jest również podstawa prawna. Po unieważnieniu przez Sąd Najwyższy w lutym 2026 r. ceł opartych na uprawnieniach nadzwyczajnych administracji, Sekcja 301 stała się jednym z głównych mechanizmów prawnych dostępnych Stanom Zjednoczonym do rozwiązywania kwestii handlowych.

Czy ustalenia są uzasadnione i jak naprawdę wygląda prawo szwajcarskie?

Rada Federalna odrzuca ustalenia sformułowane w ramach tego dochodzenia i będzie argumentować podczas wysłuchania USTR, że szwajcarskie podejście do zwalczania pracy przymusowej „różni się metodą, lecz nie celem ani skutecznością. Podejście Szwajcarii nie szkodzi przemysłowi amerykańskiemu” (SECO).

• Całkowity zakaz: praca przymusowa jest w Szwajcarii zakazana na mocy prawa konstytucyjnego, cywilnego i karnego. Szwajcaria ratyfikowała Konwencję MOP nr 29 dotyczącą pracy przymusowej (1930), Konwencję nr 105 o zniesieniu pracy przymusowej (1957) oraz Protokół z 2014 r. do Konwencji nr 29 (SECO).
• Pionier w zakresie zamówień publicznych: Szwajcaria była pierwszym krajem, który wpisał zakaz pracy przymusowej do swojego ustawodawstwa o zamówieniach publicznych, na przykład: Ustawa federalna o zamówieniach publicznych (LMP), art. 12 oraz Porozumienie międzykantonalne w sprawie zamówień publicznych (AIMP), art. 12.
• Istniejące obowiązki należytej staranności: szwajcarskie przedsiębiorstwa już teraz wypełniają obowiązki należytej staranności i przejrzystości na mocy art. 964j–l szwajcarskiego kodeksu zobowiązań oraz rozporządzenia wykonawczego, obejmujące pracę dzieci i minerały z regionów ogarniętych konfliktami.

Krótko mówiąc, Szwajcaria dysponuje już rygorystycznymi przepisami przeciwko pracy przymusowej. Ratyfikowała odpowiednie konwencje MOP, wymaga należytej staranności w obszarach wysokiego ryzyka i stosuje międzynarodowe standardy pracy w zamówieniach publicznych. W tym kontekście istnieją mocne podstawy, by zastanowić się, czy ustalenia USTR rzetelnie odzwierciedlają skuteczność szwajcarskiego systemu. Moment przeprowadzenia dochodzenia — w czasie gdy nadal trwają szersze negocjacje handlowe — sugeruje również, że proponowane cła mogą funkcjonować jako instrument polityki handlowej i zagranicznej w ramach szerszych rozmów gospodarczych między oboma krajami.

Gdzie leży rzeczywista luka — obowiązki należytej staranności czy zakaz importu?

Istnieje jednak istotna różnica. Szwajcaria kładzie nacisk na regulowanie zachowań przedsiębiorstw poprzez obowiązki należytej staranności i przejrzystości, lecz nie stosuje ogólnego, kontrolowanego na granicy zakazu importu towarów wytworzonych z wykorzystaniem pracy przymusowej.

• Stany Zjednoczone: Sekcja 307 ustawy taryfowej z 1930 r. oraz ustawa o zapobieganiu pracy przymusowej Ujgurów (UFLPA) umożliwiają organom celnym zatrzymywanie towarów podejrzewanych o wytworzenie z wykorzystaniem pracy przymusowej i ustanawiają wzruszalne domniemanie w odniesieniu do niektórych miejsc pochodzenia.
• Unia Europejska: rozporządzenie (UE) 2024/3015, obowiązujące od grudnia 2024 r., ma zastosowanie od 14 grudnia 2027 r. i upoważnia organy do blokowania lub wycofywania takich produktów z rynku UE, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa czy sektora (EUR-Lex).
• Szwajcaria: Szwajcaria opiera się przede wszystkim na należytej staranności przedsiębiorstw, obowiązkach przejrzystości i przepisach dotyczących zamówień publicznych. Choć proponowana przez Radę Federalną ustawa o zrównoważonym zarządzaniu przedsiębiorstwem wzmocniłaby wymogi należytej staranności, nadal nie wprowadzałaby ogólnego zakazu importu towarów wytworzonych z wykorzystaniem pracy przymusowej (Federal Council media release).

To właśnie tę strukturalną różnicę wykorzystują Stany Zjednoczone i to jest kwestia, którą Szwajcaria powinna proaktywnie podjąć.

Co to oznacza dla przedsiębiorców i family offices o transgranicznych łańcuchach dostaw?

Trzy odrębne rodzaje ekspozycji zasługują na uwagę na poziomie zarządu:

• Ekspozycja na cła i koszty: dopłata 12,5% dodana do stawki ramowej 15% obniżyłaby marże i wymusiłaby ponowne przeanalizowanie cen towarów przeznaczonych do Stanów Zjednoczonych.
• Ekspozycja regulacyjna: od grudnia 2027 r. UE będzie mogła blokować na swojej granicy towary związane z pracą przymusową, niezależnie od wielkości przedsiębiorstwa, a amerykańskie służby celne już teraz zatrzymują przesyłki na podstawie UFLPA. Grupy transgraniczne potrzebują należytej staranności na poziomie unijnym i amerykańskim na długo przed tym terminem.
• Ekspozycja w zakresie ładu korporacyjnego i odpowiedzialności: w miarę zaostrzania szwajcarskich obowiązków należytej staranności zarządy będą ponosić większą odpowiedzialność za zapewnienie adekwatności zarządzania ryzykiem i dokumentacji łańcucha dostaw.

Family offices posiadające udziały w przedsiębiorstwach przemysłowych, produkcyjnych lub z branży dóbr konsumpcyjnych, które importują z rynków międzynarodowych lub na nie eksportują, powinny zachować szczególną ostrożność. Nawet gdy niektóre spółki portfelowe plasują się poniżej obecnych szwajcarskich progów, mogą one mimo to podlegać amerykańskim i europejskim przepisom dotyczącym pracy przymusowej za pośrednictwem swoich łańcuchów dostaw, klientów lub sieci dystrybucji.

Co należy teraz zrobić i jak LINDEMANNLAW może pomóc?

Cła, sankcje i kontrola eksportu coraz częściej stają się instrumentami polityki zagranicznej wykorzystywanymi przez rządy do realizacji celów gospodarczych, strategicznych i bezpieczeństwa narodowego. Przedsiębiorstwa działające na arenie międzynarodowej muszą zatem oceniać nie tylko tradycyjne ryzyka handlowe, lecz także szersze otoczenie geopolityczne i regulacyjne, w którym funkcjonują.

• Zmapuj swoją ekspozycję: zidentyfikuj produkty i łańcuchy dostaw powiązane z rynkiem amerykańskim i europejskim oraz oceń wpływ potencjalnych scenariuszy celnych, w tym proponowanych dopłat 10% / 12,5%.
• Wzmocnij należytą staranność i identyfikowalność łańcucha dostaw: dostosuj kontrole wewnętrzne, weryfikację dostawców i dokumentację do standardów oczekiwanych na mocy unijnego rozporządzenia o pracy przymusowej oraz amerykańskiej UFLPA, na długo zanim staną się one krytyczne dla działalności.
• Korzystaj z otwartych kanałów: amerykańskie konsultacje trwają do początku lipca; zainteresowane strony mogą składać uwagi.

Jak pomaga LINDEMANNLAW. Okno na działanie jest wąskie, a stawka zbyt wysoka, by przyjmować postawę wyczekującą. Na szali są ceny, dostęp do rynku oraz warunki ewentualnej ostatecznej umowy handlowej. LINDEMANNLAW dysponuje rozległą wiedzą w zakresie sankcji i ceł jako instrumentów polityki zagranicznej, reżimów kontroli eksportu, zgodności handlowej, dochodzeń regulacyjnych oraz rozstrzygania sporów międzynarodowych. Pomagamy klientom ocenić ich ekspozycję na środki handlowe, przeprowadzić należytą staranność w odniesieniu do łańcucha dostaw i kontrahentów, wzmocnić systemy zgodności oraz prowadzić dialog z organami regulacyjnymi w Europie.

W razie sporu reprezentujemy klientów w postępowaniach administracyjnych, sądowych i arbitrażowych, łącząc precyzję prawną z jasnym zrozumieniem realiów biznesowych.

Jeśli Twoje przedsiębiorstwo może zostać dotknięte proponowanymi środkami amerykańskimi, skontaktuj się z naszym zespołem w celu poufnej oceny ekspozycji oraz dostępnych opcji ograniczenia ryzyka i ochrony Twojej pozycji.

Zastrzeżenie: niniejszy artykuł ma wyłącznie charakter ogólnoinformacyjny, odzwierciedla stan na czerwiec 2026 r. i nie stanowi porady prawnej ani podatkowej. W celu uzyskania porady dostosowanej do Twojej konkretnej sytuacji skontaktuj się z LINDEMANNLAW.

Źródła

• USTR, Findings and Proposed Action, 60 Section 301 Forced-Labor Investigations, 2 June 2026
• USTR, Report in the Section 301 Forced-Labor Investigations (PDF)
• The White House, Fact Sheet: US–Switzerland–Liechtenstein Trade Deal, 14 November 2025
• Regulation (EU) 2024/3015 (Forced Labour Regulation), EUR-Lex
• Swiss Federal Council, media release on the Act on Sustainable Corporate Governance (NUFG), 2 April 2026