Τα ρομπότ εγκαταλείπουν την προστατευμένη βιομηχανική κυψέλη. Μεταφέρουν εμπορεύματα, βοηθούν σε νοσοκομεία, επιτηρούν εγκαταστάσεις, εξυπηρετούν πελάτες και εργάζονται δίπλα στους ανθρώπους. Το λογισμικό, οι αισθητήρες και η τεχνητή νοημοσύνη τα καθιστούν ολοένα πιο αυτόνομα. Για τις επιχειρήσεις και τους επενδυτές, η ρομποτική δεν αποτελεί επομένως μόνο τεχνικό ή χρηματοοικονομικό στοίχημα, αλλά και νομικό: η ευθύνη, η πρόσβαση στα δεδομένα, τα δικαιώματα διανοητικής ιδιοκτησίας και η άδεια διάθεσης στην αγορά καθορίζουν την εμπορική επιτυχία.

Το παρόν άρθρο συνεχίζει τη σειρά μας για την τεχνολογία και αποτελεί το δεύτερο μέρος της, μετά το Insight μας για τα αυτοματοποιημένα οχήματα «Ποιος ευθύνεται όταν το αυτοκίνητο οδηγεί μόνο του;». Η Ελβετία δεν διαθέτει ενιαίο «νόμο για τα ρομπότ». Ωστόσο, τα ρομπότ δεν λειτουργούν σε νομικό κενό. Ανάλογα με τη λειτουργία τους, ενδέχεται να εφαρμόζονται ταυτόχρονα κανόνες για την ευθύνη του παραγωγού, το δίκαιο των συμβάσεων, την ασφάλεια των προϊόντων, την προστασία δεδομένων, τη διανοητική ιδιοκτησία, το εργατικό δίκαιο και κλαδικές ρυθμίσεις[1]. Η νομική διάρθρωση θα πρέπει επομένως να ξεκινά πριν από την πιλοτική φάση.

Ποιος ευθύνεται όταν ένα ρομπότ προκαλεί ζημία;

Κατά το ελβετικό δίκαιο, ένα ρομπότ δεν είναι ούτε πρόσωπο ούτε αυτοτελής φορέας ευθύνης. Το φυσικό ρομπότ μπορεί να χαρακτηριστεί ως κινητό πράγμα, προϊόν και μηχάνημα· το λογισμικό, τα δεδομένα και οι υπηρεσίες cloud πρέπει να αξιολογούνται χωριστά. Συνεπώς, η ευθύνη δεν βαρύνει «το ρομπότ», αλλά – ανάλογα με την αιτία, την αλυσίδα συμβάσεων και τη δυνατότητα άσκησης ελέγχου – για παράδειγμα τον κατασκευαστή, τον προμηθευτή εξαρτημάτων ή λογισμικού, τον εισαγωγέα, τον ενοποιητή συστημάτων, τον πωλητή ή τον φορέα λειτουργίας[2].

Όταν ένα προϊόν είναι ελαττωματικό, ο ομοσπονδιακός νόμος για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων (PrHG)[3] μπορεί να θεμελιώσει αντικειμενική (ανεξάρτητη από υπαιτιότητα) ευθύνη του κατασκευαστή. Καλύπτει θάνατο και σωματικές βλάβες, καθώς και ζημίες σε πράγματα που προορίζονται συνήθως για ιδιωτική χρήση και έχουν χρησιμοποιηθεί κυρίως ιδιωτικά. Η ζημία στο ίδιο το ελαττωματικό προϊόν δεν καλύπτεται. Σε βιομηχανικό περιβάλλον αυτό είναι καθοριστικό: ζημίες στο ρομπότ, σε επαγγελματικά χρησιμοποιούμενο εξοπλισμό ή καθαρά οικονομικές ζημίες συχνά δεν εμπίπτουν στον PrHG. Στο προσκήνιο έρχονται τότε οι συμβατικές αξιώσεις από την ευθύνη για ελαττώματα και για αποζημίωση, καθώς και η γενική αδικοπρακτική ευθύνη κατά το άρθρο 41 του Ελβετικού Κώδικα Ενοχών (CO)[4].

Το καθαρό λογισμικό αποτελεί ευάλωτο σημείο. Σύμφωνα με την επίσημη ανάλυση της Ομοσπονδιακής Υπηρεσίας Δικαιοσύνης, αμφισβητείται αν λογισμικό που δεν είναι ενσωματωμένο σε φυσικό προϊόν αποτελεί καν «προϊόν» κατά την έννοια του άρθρου 3 PrHG. Το Ομοσπονδιακό Ανώτατο Δικαστήριο δεν έχει ακόμη αποφανθεί επί του ζητήματος. Όταν το λογισμικό αποτελεί μέρος του φυσικού ρομπότ, το ρομπότ στο σύνολό του μπορεί σε κάθε περίπτωση να καλύπτεται ως προϊόν· για χωριστά παρεχόμενα μοντέλα ΤΝ, λογισμικό ελέγχου ή υπηρεσίες cloud, ωστόσο, ο αυτοτελής χαρακτηρισμός του λογισμικού παραμένει κρίσιμος[5].

Αν ένα ρομπότ συνεχίζει να μαθαίνει μετά την πώληση, επαναπρογραμματίζεται ή παραβιάζεται από χάκερ, η ευθύνη δεν εξαφανίζεται. Αντίθετα, καθοριστική γίνεται η πηγή του ελαττώματος: Ήταν η αρχιτεκτονική μάθησης ανεπαρκώς προστατευμένη; Έλειπαν ενημερώσεις, έλεγχοι πρόσβασης ή προειδοποιήσεις; Χρησιμοποίησε ο φορέας λειτουργίας ακατάλληλα δεδομένα εκπαίδευσης, απενεργοποίησε λειτουργίες ασφαλείας ή παρέλειψε τη συντήρηση;

Μια κυβερνοεπίθεση μπορεί να μεταβάλει την αιτιώδη αλυσίδα, αλλά δεν απαλλάσσει αυτομάτως τα άλλα μέρη εάν ανεπαρκή μέτρα προστασίας συνέβαλαν στη ζημία. Η αυτονομία δεν αποτελεί λευκή επιταγή απαλλαγής από την ευθύνη. Οι εφαρμογές ΤΝ δεν έχουν δική τους νομική προσωπικότητα· παραμένουν τεχνικά εργαλεία που, κατά την εκτέλεση μιας σύμβασης, καταλογίζονται κατ’ αρχήν στη σφαίρα κινδύνου του συμβαλλόμενου μέρους που τα χρησιμοποιεί[6].

Η αλυσίδα ευθύνης πρέπει επομένως να αποτυπωθεί συμβατικά πριν από την εφαρμογή: μέσω κριτηρίων παραλαβής, αρμοδιοτήτων για την ενοποίηση και την εκπαίδευση, υποχρεώσεων ενημέρωσης και κυβερνοασφάλειας, διαδικασιών ελέγχου αλλαγών, κανόνων για συμβάντα, αναγωγή και ασφάλιση, καθώς και αρχείων καταγραφής που δεν μπορούν να αλλοιωθούν. Στα συστήματα που μαθαίνουν, η αλυσίδα αποδείξεων είναι συχνά εξίσου πολύτιμη με τον πηγαίο κώδικα.

Σε ποιον ανήκουν οι εφευρέσεις και τα δεδομένα;

Ένα ρομπότ δεν μπορεί να είναι εφευρέτης ούτε κατά το ελβετικό ούτε κατά το ευρωπαϊκό δίκαιο διπλωμάτων ευρεσιτεχνίας. Στην ελβετική υπόθεση DABUS, το Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο έκρινε ότι ένα σύστημα ΤΝ δεν μπορεί να καταχωριστεί ως εφευρέτης. Ταυτόχρονα, ένα φυσικό πρόσωπο μπορεί να είναι εφευρέτης βάσει ουσιωδών συνεισφορών σε μια διαδικασία ανάπτυξης υποβοηθούμενη από ΤΝ. Στην υπόθεση αυτή αρκούσε ιδίως ότι το πρόσωπο είχε συμμετάσχει στην παροχή των δεδομένων και στην εκπαίδευση και είχε αναγνωρίσει την τελική λύση ως εφεύρεση επιδεκτική προστασίας. Το Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας απαιτεί επίσης τον ορισμό φυσικού προσώπου ως εφευρέτη[7].

Οι επιχειρήσεις θα πρέπει επομένως να τεκμηριώνουν ποιος όρισε το τεχνικό πρόβλημα, επέλεξε τα δεδομένα εκπαίδευσης και τις παραμέτρους, αξιολόγησε τα αποτελέσματα και συνήγαγε από αυτά την τεχνική λύση. Για τις εφευρέσεις εργαζομένων πρέπει επιπλέον να τηρείται το άρθρο 332 CO. Η αδιάλειπτη μεταβίβαση των δικαιωμάτων παραμένει απαραίτητη.

Για τα δεδομένα, η απάντηση είναι διαφορετική. Το ελβετικό δίκαιο δεν αναγνωρίζει γενικό δικαίωμα κυριότητας επί μη προσωπικών δεδομένων. Ο ιδιοκτήτης ενός ρομπότ δεν «κατέχει» επομένως αυτομάτως όλα τα δεδομένα αισθητήρων, χρήσης, τηλεμετρίας ή συντήρησης. Σημασία έχουν τα συμβατικά δικαιώματα πρόσβασης και χρήσης, ο πραγματικός έλεγχος, η προστασία δεδομένων, τα επιχειρηματικά απόρρητα, η διανοητική ιδιοκτησία και το δίκαιο του αθέμιτου ανταγωνισμού[8]. Αν η σύμβαση σιωπά ως προς την πρόσβαση στα δεδομένα, ένα βασικό οικονομικό περιουσιακό στοιχείο παραμένει αρρύθμιστο.

Για ρομποτικά προϊόντα και χρήστες στην ΕΕ προστίθεται η Πράξη για τα Δεδομένα (Data Act), η οποία εφαρμόζεται από τις 12 Σεπτεμβρίου 2025. Υπό ορισμένες προϋποθέσεις, παρέχει στους χρήστες συνδεδεμένων προϊόντων, συμπεριλαμβανομένων των έξυπνων βιομηχανικών μηχανημάτων, πρόσβαση στα παραγόμενα δεδομένα και επιτρέπει την κοινοποίησή τους σε τρίτους. Ωστόσο, δεν δημιουργεί γενική «κυριότητα δεδομένων» και εξακολουθεί να προστατεύει τα επιχειρηματικά απόρρητα, τα δεδομένα προσωπικού χαρακτήρα και τα δικαιώματα τρίτων[9].

Όταν ένα ρομπότ καταγράφει αναγνωρίσιμα πρόσωπα, εφαρμόζεται ο ελβετικός ομοσπονδιακός νόμος για την προστασία δεδομένων (FADP)[10] και, εφόσον υπάρχει σχετικός σύνδεσμος με την ΕΕ, επίσης ο ΓΚΠΔ[11]. Κάμερες, μικρόφωνα, δεδομένα θέσης και βιομετρικοί αισθητήρες μπορεί να καταγράφουν επίσης εργαζομένους, επισκέπτες ή περαστικούς. Η προστασία δεδομένων ήδη από τον σχεδιασμό, η διαφανής ενημέρωση, η ελαχιστοποίηση των δεδομένων και οι περίοδοι διατήρησης ανήκουν επομένως στον σχεδιασμό του προϊόντος. Όταν υπάρχει δυνητικά υψηλός κίνδυνος – για παράδειγμα, εκτεταμένη επεξεργασία ευαίσθητων δεδομένων προσωπικού χαρακτήρα ή συστηματική, εκτεταμένη παρακολούθηση δημόσιων χώρων – απαιτείται εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων[12].

Οι συμβάσεις πρέπει επομένως να ρυθμίζουν με σαφήνεια τις κατηγορίες δεδομένων, τα δικαιώματα πρόσβασης, τους σκοπούς χρήσης, την εκπαίδευση μοντέλων, τη γνωστοποίηση, την αποθήκευση, την ασφάλεια και τη διαγραφή.

Πώς μπορούν τα ρομπότ να χρησιμοποιηθούν στην επιχείρηση με ασφάλεια δικαίου;

Το πρώτο βήμα είναι η ρυθμιστική κατάταξη του συστήματος: ένα βιομηχανικό ρομπότ, ένα ιατρικό ρομπότ, ένα αυτόνομο όχημα και μια ιπτάμενη πλατφόρμα δεν υπόκεινται στους ίδιους κανόνες. Τα συνήθη μηχανήματα διέπονται ιδίως από τον νόμο για την ασφάλεια των προϊόντων και τον κανονισμό για τα μηχανήματα. Οι απαιτήσεις ασφαλείας πρέπει να πληρούνται πριν από τη διάθεση του προϊόντος στην αγορά ή την πρώτη θέση του σε λειτουργία από την ίδια την επιχείρηση. Αυτό περιλαμβάνει συνήθως εκτίμηση κινδύνου, τεχνικό φάκελο, πληροφορίες λειτουργίας και ασφάλειας, αξιολόγηση της συμμόρφωσης, δήλωση συμμόρφωσης και σήμανση CE[13].

Στο γενικό δίκαιο των μηχανημάτων δεν υπάρχει κατ’ αρχήν χωριστή άδεια λειτουργίας που απαιτείται μόνο επειδή ένα σύστημα είναι ρομπότ. Το καθεστώς βασίζεται στην αυτοευθύνη, στην απόδειξη της συμμόρφωσης και στη μεταγενέστερη εποπτεία της αγοράς από τις αρχές. Επιφυλάσσονται ωστόσο τυχόν απαιτήσεις έγκρισης σχεδίων και άδειας λειτουργίας για βιομηχανικές εγκαταστάσεις, καθώς και απαιτήσεις ειδικής νομοθεσίας. Τα ιατρικά ρομπότ ενδέχεται να υπόκεινται στη νομοθεσία για τα ιατροτεχνολογικά προϊόντα.

Ο χαρακτηρισμός ενός έργου ως «πιλοτικού» δεν δημιουργεί γενική εξαίρεση. Μη συμμορφούμενα πρωτότυπα μπορούν να παρουσιάζονται σε εκθέσεις μόνο υπό αυστηρές προϋποθέσεις: η μη συμμόρφωση πρέπει να επισημαίνεται σαφώς και να διασφαλίζεται η ασφάλεια των προσώπων. Η διάθεσή τους για χρήση πέραν της επίδειξης δεν επιτρέπεται κατ’ αρχήν. Η κατασκευή ή η άμεση εισαγωγή για ιδία χρήση στην επιχείρηση υπόκειται επίσης στον PrSG[14].

Ιδιαίτερη προσοχή απαιτούν οι διεπαφές και οι μεταγενέστερες τροποποιήσεις. Ένα ασφαλές ρομπότ μπορεί να γίνει μέρος ενός μη ασφαλούς συνολικού συστήματος μέσω αρπαγών, ταινιοδρόμων, αισθητήρων, λογισμικού ή χωρικής ενσωμάτωσης. Αν τα χαρακτηριστικά ασφαλείας τροποποιηθούν ουσιωδώς, μπορεί να προκύψει νέο προϊόν· το μέρος που προβαίνει στην τροποποίηση καθίσταται τότε το ίδιο φορέας διάθεσης του προϊόντος στην αγορά[15].

Όταν άνθρωποι και ρομπότ μοιράζονται χώρο εργασίας, ισχύουν επίσης υποχρεώσεις επιμέλειας και υποχρεώσεις υγείας και ασφάλειας στην εργασία. Ο εργοδότης πρέπει να οργανώνει τους κινδύνους, τις ζώνες προστασίας, τα συστήματα έκτακτης διακοπής, τη συντήρηση, την εκπαίδευση και τα δικαιώματα πρόσβασης.

Οι αισθητήρες δεν πρέπει να μετατρέπονται παρεμπιπτόντως σε μέσο παράνομης παρακολούθησης των εργαζομένων. Το άρθρο 26 ArGV 3 απαγορεύει συστήματα που προορίζονται για την παρακολούθηση της συμπεριφοράς των εργαζομένων. Η συλλογή δεδομένων που είναι αναγκαία για λόγους ασφαλείας ή λειτουργίας μπορεί να είναι επιτρεπτή, αλλά πρέπει να είναι αναλογική, διαφανής και όσο το δυνατόν λιγότερο παρεμβατική. Το άρθρο 328b CO περιορίζει επιπλέον την επεξεργασία δεδομένων των εργαζομένων[16].

Αν ο αυτοματισμός οδηγήσει στην επίτευξη των ορίων ομαδικών απολύσεων κατά το άρθρο 335d CO, ισχύουν υποχρεώσεις διαβούλευσης και γνωστοποίησης. Από αυτό δεν απορρέει γενική υποχρέωση επανεκπαίδευσης· ωστόσο, η έγκαιρη προσφορά επιμόρφωσης μπορεί να μειώσει τους κινδύνους αναδιάρθρωσης και ασφάλειας[17].

ΗΠΑ και Κίνα – πόσο διαφέρουν οι κανόνες του παιχνιδιού;

Ούτε οι ΗΠΑ διαθέτουν ενιαίο νόμο για τα ρομπότ. Η ευθύνη για προϊόντα ρυθμίζεται κυρίως σε πολιτειακό επίπεδο και, ανάλογα με τη δικαιοδοσία, μπορεί να βασίζεται σε αμέλεια, αντικειμενική ευθύνη ή εγγύηση. Η OSHA επισημαίνει ρητά ότι δεν υπάρχουν ειδικά πρότυπα OSHA για τον κλάδο της ρομποτικής. Οι γενικοί κανόνες ασφάλειας στην εργασία εξακολουθούν να ισχύουν, για παράδειγμα σχετικά με τους προφυλακτήρες μηχανημάτων και την επικίνδυνη ενέργεια. Τεχνικά πρότυπα συναίνεσης και το προαιρετικό NIST AI Risk Management Framework συμπληρώνουν αυτό το κατακερματισμένο σύστημα[18].

Η Κίνα συνδυάζει τη γενική ευθύνη για προϊόντα με πιο συγκεντρωτικό δίκαιο δεδομένων, κυβερνοασφάλειας και διοικητικό δίκαιο. Οι ζημίες από προϊόντα καλύπτονται ιδίως από τον Αστικό Κώδικα και τον νόμο για την ποιότητα των προϊόντων. Για ρομπότ με έντονη χρήση δεδομένων εφαρμόζονται επίσης ο νόμος για την προστασία των προσωπικών πληροφοριών και ο νόμος για την ασφάλεια των δεδομένων. Όταν ένα σύστημα χρησιμοποιεί αναγνώριση προσώπου, ισχύουν πρόσθετες απαιτήσεις από την 1η Ιουνίου 2025. Ειδικότερα, η επεξεργασία πρέπει να εξυπηρετεί συγκεκριμένο σκοπό, να είναι επαρκώς αναγκαία και να συνοδεύεται από αυστηρά μέτρα προστασίας. Στον βαθμό που η επεξεργασία βασίζεται σε συγκατάθεση, απαιτείται κατ’ αρχήν χωριστή συγκατάθεση. Επιπλέον, πρέπει να διενεργείται εκ των προτέρων εκτίμηση αντικτύπου για την προστασία των προσωπικών πληροφοριών[19].

Η σύγκριση δείχνει ότι οι ΗΠΑ είναι πιο αποκεντρωμένες, περισσότερο προσανατολισμένες στις πολιτείες, πιο τομεακές και περισσότερο καθοδηγούμενες από τις δικαστικές διαφορές. Η Κίνα συνδυάζει το δίκαιο των προϊόντων με εκτεταμένη διοικητική εποπτεία των δεδομένων και της ασφάλειας. Η Ελβετία είναι τεχνολογικά ουδέτερη και πραγματιστική, αλλά αφήνει αβεβαιότητες όσον αφορά το καθαρό λογισμικό, τις ενημερώσεις, τα συστήματα που μαθαίνουν και την πρόσβαση στα αποδεικτικά στοιχεία.

Ένα παγκόσμιο ρομποτικό προϊόν δεν χρειάζεται επομένως ενιαία συμμόρφωση που απλώς μεταφράστηκε, αλλά νομική αρχιτεκτονική αγοράς: λειτουργίες, ροές δεδομένων, τεκμηρίωση, συμβάσεις και αρμοδιότητες πρέπει να εξετάζονται χωριστά για κάθε χώρα-στόχο.

Πώς μπορεί η Ελβετία να γίνει ο προτιμώμενος τόπος για τη ρομποτική;

Η Ελβετία δεν διαθέτει επί του παρόντος οριζόντια νομοθεσία για την ΤΝ. Έως τα τέλη του 2026, η Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικαιοσύνης προετοιμάζει σχέδιο προς διαβούλευση για την εφαρμογή της Σύμβασης του Συμβουλίου της Ευρώπης για την ΤΝ. Παράλληλα, ο ελβετικός κανονισμός για τα μηχανήματα πρόκειται να ευθυγραμμιστεί με τον Κανονισμό της ΕΕ για τα μηχανήματα 2023/1230, ο οποίος αντιμετωπίζει ρητά τις νέες προκλήσεις της μηχανικής μάθησης και της ρομποτικής[20].

Οι μεταρρυθμίσεις αυτές δεν θα πρέπει να επιδιώκουν όσο το δυνατόν περισσότερους κανόνες, αλλά όσο το δυνατόν μεγαλύτερη προβλέψιμη ασφάλεια δικαίου.

Πρώτον, απαιτείται ένα συντονισμένο σημείο επαφής που κατατάσσει γρήγορα τα έργα ρομποτικής και φέρνει κοντά τις αρμόδιες εξειδικευμένες αρχές. Εποπτευόμενα ρυθμιστικά «sandboxes» θα μπορούσαν να επιτρέψουν δοκιμές υπό ελεγχόμενες συνθήκες χωρίς αναστολή των προτύπων ασφάλειας ή προστασίας δεδομένων.

Δεύτερον, το δίκαιο της ευθύνης για προϊόντα και της ευθύνης για ελαττώματα θα πρέπει να διευκρινίζει ρητά πώς αντιμετωπίζονται το καθαρό λογισμικό, οι ενημερώσεις ασφαλείας, οι κυβερνοκίνδυνοι και οι αλλαγές που προκύπτουν από τη μηχανική μάθηση. Το πολιτικό παράθυρο είναι ανοιχτό: η κοινοβουλευτική πρόταση (Motion) 26.3338 ζητεί τον εκσυγχρονισμό του PrHG και το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο έχει προτείνει την αποδοχή της. Η νέα Οδηγία της ΕΕ για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων 2024/2853, η οποία καλύπτει το λογισμικό συμπεριλαμβανομένης της ΤΝ και αφορά επίσης τις ενημερώσεις, την κυβερνοασφάλεια και τις αποδεικτικές δυσχέρειες, αποτελεί σημαντικό σημείο αναφοράς[21].

Τρίτον, η Ελβετία θα πρέπει να διασφαλίσει την ισοδυναμία του δικαίου της για τα μηχανήματα με εκείνο της ΕΕ, να χρησιμοποιεί με συνέπεια τα διεθνή πρότυπα και να επιτρέπει την ψηφιακή τεκμηρίωση συμμόρφωσης.

Τέταρτον, ένα γενικό δικαίωμα κυριότητας επί δεδομένων θα ήταν λανθασμένη προσέγγιση. Ισορροπημένοι κανόνες πρόσβασης, ισχυρά πρότυπα συμβάσεων, διαλειτουργικότητα και αποτελεσματική προστασία των επιχειρηματικών απορρήτων είναι καταλληλότερα.

Πέμπτον, οι νέες υποχρεώσεις θα πρέπει να βασίζονται στον κίνδυνο και να είναι εφαρμόσιμες για τις ΜμΕ. Όσοι τηρούν αναγνωρισμένα πρότυπα, τεκμηριώνουν τους κινδύνους και εφαρμόζουν αποτελεσματικές διαδικασίες ελέγχου θα πρέπει να επωφελούνται από σαφή τεκμήρια συμμόρφωσης και απλουστευμένες διαδικασίες.

Η καινοτομία δεν γεννιέται από την απουσία δικαίου, αλλά από την προβλέψιμη ευθύνη.

Συμπέρασμα: Η ασφάλεια δικαίου είναι ανταγωνιστικό πλεονέκτημα

Το δίκαιο της ρομποτικής συνδυάζει την ευθύνη, την ασφάλεια των προϊόντων, την κυβερνοασφάλεια, την προστασία δεδομένων, τη διανοητική ιδιοκτησία, το εργατικό δίκαιο και την πρόσβαση στις διεθνείς αγορές. Σε αυτά ακριβώς τα σημεία τομής κρίνεται αν ένα έργο είναι επεκτάσιμο, ασφαλίσιμο και επενδύσιμο.

Η σωστή στιγμή για νομική συμβουλή δεν είναι μετά το πρώτο συμβάν, αλλά πριν από την υπογραφή των συμβάσεων, πριν από την πιλοτική φάση και πριν από την είσοδο στην αγορά.

Η LINDEMANNLAW υποστηρίζει προγραμματιστές, κατασκευαστές, παρόχους λογισμικού, ενοποιητές συστημάτων, φορείς λειτουργίας και επενδυτές σε ολόκληρο τον κύκλο ζωής: με ρυθμιστική κατάταξη και σχεδιασμό πιλοτικών έργων, συμβάσεις ανάπτυξης, προμήθειας και συντήρησης, πίνακες ευθύνης και ασφάλισης, στρατηγικές διανοητικής ιδιοκτησίας και δεδομένων, εκτιμήσεις αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων, ζητήματα ασφάλειας προϊόντων και συμμόρφωσης, εργατικές πτυχές των εφαρμογών, καθώς και συμβάντα και διαφορές.

Η ρομποτική είναι ένα από τα βασικά τεχνολογικά μας θέματα. Όποιος κατανέμει με ακρίβεια τις αρμοδιότητες πριν από την είσοδο στην αγορά όχι μόνο προστατεύει την επιχείρησή του, αλλά αυξάνει επίσης την επενδυτική ελκυστικότητα και την εμπορευσιμότητα του προϊόντος. Μιλήστε μαζί μας πριν ένα τεχνολογικό πλεονέκτημα μετατραπεί σε νομικό κίνδυνο.

Αποποίηση ευθύνης: Η παρούσα δημοσίευση περιέχει μόνο γενικές πληροφορίες και δεν αποτελεί νομική συμβουλή. Κάθε αξιολόγηση εξαρτάται πάντα από τις περιστάσεις της συγκεκριμένης περίπτωσης. Για συμβουλές σχετικά με τη δική σας κατάσταση, επικοινωνήστε απευθείας μαζί μας. Το άρθρο αντικατοπτρίζει το επίπεδο γνώσεων κατά τον χρόνο συγγραφής του· το νομικό και ρυθμιστικό πλαίσιο ενδέχεται να μεταβληθεί.

Πηγές

[1] Βλ. Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δικαιοσύνης (FOJ), Rechtliche Basisanalyse im Rahmen der Auslegeordnung zu den Regulierungsansätzen im Bereich künstliche Intelligenz [Βασική νομική ανάλυση στο πλαίσιο της επισκόπησης των ρυθμιστικών προσεγγίσεων στον τομέα της τεχνητής νοημοσύνης], 31 Αυγούστου 2024, ιδίως ενότητες 6.3–6.4· Ομοσπονδιακή Καγκελαρία, Regulierung künstlicher Intelligenz [Ρύθμιση της τεχνητής νοημοσύνης]· Suva, Robotik – Das Wichtigste in Kürze [Ρομποτική – τα βασικά με συντομία], έκδοση 28ης Νοεμβρίου 2018.

[2] Βλ. άρθρο 3 του ομοσπονδιακού νόμου για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων, PrHG· άρθρο 2 του ομοσπονδιακού νόμου για την ασφάλεια των προϊόντων, PrSG· κανονισμός για τα μηχανήματα, MaschV· SECO, Maschinen [Μηχανήματα]· FOJ, Rechtliche Basisanalyse KI, ενότητα 6.4.2.1, σύμφωνα με την οποία οι εφαρμογές ΤΝ δεν έχουν δική τους νομική προσωπικότητα.

[3] SR 221.112.944 – Ομοσπονδιακός νόμος της 18ης Ιουνίου 1993 για την ευθύνη λόγω ελαττωματικών προϊόντων (PrHG) | Fedlex

[4] Βλ. άρθρα 1, 3 και 11 PrHG· άρθρα 41, 97 και 197 επ. του Ελβετικού Κώδικα Ενοχών, CO· FOJ, Rechtliche Basisanalyse KI, ενότητες 6.3.2.2–6.3.2.3.

[5] FOJ, Rechtliche Basisanalyse KI, σ. 148: ο χαρακτηρισμός του «καθαρού» λογισμικού ως προϊόντος αμφισβητείται στη θεωρία· το Ομοσπονδιακό Ανώτατο Δικαστήριο δεν έχει ακόμη αποφανθεί. Αφετηρία αποτελεί ο ορισμός του κινητού πράγματος στο άρθρο 3 παρ. 1 PrHG. Βλ. επίσης Motion 26.3338, Zeitgemässe Produktehaftung für die Schweiz [Σύγχρονη ευθύνη για προϊόντα για την Ελβετία].

[6] Βλ. ιδίως άρθρα 41 και 97 CO, άρθρο 4 PrHG και FOJ, Rechtliche Basisanalyse KI, σσ. 150–151. Η FOJ περιγράφει τις εφαρμογές ΤΝ ως τεχνικά εργαλεία που καταλογίζονται κατ’ αρχήν στη σφαίρα κινδύνου του συμβαλλόμενου μέρους που τα χρησιμοποιεί. Το αν μια κυβερνοεπίθεση διακόπτει την αλυσίδα ευθύνης πρέπει να εκτιμάται κατά περίπτωση, λαμβάνοντας υπόψη την αιτιότητα, τις υποχρεώσεις επιμέλειας, τα ελαττώματα του προϊόντος και τη συμβατική κατανομή των κινδύνων.

[7] Ομοσπονδιακό Διοικητικό Δικαστήριο, απόφαση B-2532/2024 της 26ης Ιουνίου 2025, Erfindernennung/DABUS [Ορισμός εφευρέτη/DABUS], ιδίως σκ. 4.9 και 6.3· Ελβετικό Ομοσπονδιακό Ινστιτούτο Διανοητικής Ιδιοκτησίας (IPI), Wer hat welche Rechte an der Erfindung? [Ποιος έχει ποια δικαιώματα επί της εφεύρεσης;]· Ευρωπαϊκό Γραφείο Διπλωμάτων Ευρεσιτεχνίας, απόφαση J 8/20 της 21ης Δεκεμβρίου 2021, Designation of inventor/DABUS.

[8] Florent Thouvenin/Rolf H. Weber/Alfred Früh, μελέτη κατ’ ανάθεση του IPI, Zuordnung von Sachdaten [Απόδοση μη προσωπικών δεδομένων], 18 Αυγούστου 2020, ιδίως σ. 61· IPI, Zugang zu Sachdaten in der Privatwirtschaft [Πρόσβαση σε μη προσωπικά δεδομένα στον ιδιωτικό τομέα], 1η Μαρτίου 2021. Η πρώτη μελέτη αναφέρει ρητά ότι το ελβετικό δίκαιο δεν αναγνωρίζει κυριότητα επί μη προσωπικών δεδομένων, αλλά ενδέχεται να υπάρχουν ιδίως θέσεις βάσει του δικαίου των συμβάσεων, της διανοητικής ιδιοκτησίας και του αθέμιτου ανταγωνισμού.

[9] Κανονισμός (ΕΕ) 2023/2854 σχετικά με εναρμονισμένους κανόνες για τη δίκαιη πρόσβαση στα δεδομένα και τη χρήση τους – Πράξη για τα Δεδομένα (Data Act)· Ευρωπαϊκή Επιτροπή, Data Act και Data Act explained. Η Πράξη για τα Δεδομένα εφαρμόζεται από τις 12 Σεπτεμβρίου 2025 και καλύπτει ιδίως δεδομένα από συνδεδεμένες συσκευές και βιομηχανικά μηχανήματα.

[10] SR 235.1 – Ομοσπονδιακός νόμος της 25ης Σεπτεμβρίου 2020 για την προστασία δεδομένων (FADP) | Fedlex

[11] Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων: τελικό κείμενο του ΓΚΠΔ

[12] Βλ. ιδίως άρθρα 7, 19 και 22 του ομοσπονδιακού νόμου για την προστασία δεδομένων, FADP· Ομοσπονδιακός Επίτροπος Προστασίας Δεδομένων και Πληροφοριών (FDPIC), KI und Datenschutz [ΤΝ και προστασία δεδομένων], 24 Σεπτεμβρίου 2025· FDPIC, Datenschutz-Folgenabschätzung [Εκτίμηση αντικτύπου σχετικά με την προστασία δεδομένων] και Merkblatt zur DSFA [Ενημερωτικό σημείωμα για την ΕΑΠΔ]· για τον σύνδεσμο με την ΕΕ, άρθρα 25 και 35 ΓΚΠΔ.

[13] Βλ. PrSG, MaschV· SECO, Maschinen· Suva, Robotik – Das Wichtigste in Kürze· Suva, Risiken beurteilen und mindern – Methode Suva [Αξιολόγηση και μείωση κινδύνων – η μέθοδος Suva], έκδοση 3ης Αυγούστου 2026.

[14] SECO, FAQ Produktesicherheit [Συχνές ερωτήσεις για την ασφάλεια των προϊόντων], ενημέρωση Φεβρουαρίου 2026, ιδίως οι επεξηγήσεις για πρωτότυπα, επιδείξεις και ιδία χρήση· άρθρο 2 παρ. 3 και 4 PrSG.

[15] SECO, FAQ Produktesicherheit, ιδίως για ουσιώδεις τροποποιήσεις, συγκροτήματα μηχανημάτων και διεπαφές· Suva, Robotik – Das Wichtigste in Kürze, ιδίως για την ενσωμάτωση ρομπότ σε εγκαταστάσεις και συστήματα.

[16] FDPIC, Technische Mittel zur Überwachung am Arbeitsplatz [Τεχνικά μέσα παρακολούθησης στον χώρο εργασίας]· SECO, Wegleitung zu Art. 26 ArGV 3 [Οδηγός για το άρθρο 26 ArGV 3]· άρθρα 328 και 328b CO. Βλ. επίσης BGE 130 II 425 σχετικά με το επιτρεπτό παρακολούθησης που δεν αποσκοπεί κυρίως στον έλεγχο της συμπεριφοράς, είναι αντικειμενικά δικαιολογημένη και αναλογική.

[17] Άρθρα 335d–335g CO· arbeit.swiss, Massenentlassungen [Ομαδικές απολύσεις], ενημέρωση 2026. Οι νομοθετικές διατάξεις προβλέπουν υποχρεώσεις διαβούλευσης και ενημέρωσης, αλλά όχι γενική ατομική υποχρέωση επανεκπαίδευσης.

[18] Cornell Legal Information Institute, Products liability, ιδίως για την απουσία ενιαίου ομοσπονδιακού δικαίου ευθύνης για προϊόντα και για την αμέλεια, την αντικειμενική ευθύνη και την εγγύηση· Υπουργείο Δικαιοσύνης των ΗΠΑ, Office of Legal Counsel, Congressional Authority to Require State Courts to Use Certain Procedures in Products Liability Cases, 19 Δεκεμβρίου 1989· OSHA, Robotics – Standards· NIST, AI Risk Management Framework, κατάσταση 2026.

[19] Κρατικό Συμβούλιο της Λαϊκής Δημοκρατίας της Κίνας, Civil Code of the People’s Republic of China· Εθνικό Λαϊκό Συνέδριο, Product Quality Law, Personal Information Protection Law και Data Security Law· Cyberspace Administration of China και Υπουργείο Δημόσιας Ασφάλειας, Measures for the Security Management of Facial Recognition Technology Applications, δημοσιεύθηκαν στις 21 Μαρτίου 2025, σε ισχύ από την 1η Ιουνίου 2025. Για την ερμηνεία των κινεζικών διατάξεων αυθεντικό είναι το πρωτότυπο κινεζικό κείμενο.

[20] Ομοσπονδιακή Καγκελαρία, Regulierung künstlicher Intelligenz, κατάσταση 3ης Σεπτεμβρίου 2026· Ομοσπονδιακό Συμβούλιο/SECO, Maschinen: Erhalt des erleichterten Zugangs zum EU-Binnenmarkt [Μηχανήματα: διατήρηση της διευκολυνόμενης πρόσβασης στην εσωτερική αγορά της ΕΕ], 19 Σεπτεμβρίου 2025· Κανονισμός (ΕΕ) 2023/1230 για τα μηχανήματα. Κατά τον χρόνο του ελέγχου, η ολική αναθεώρηση του ελβετικού MaschV βρισκόταν ακόμη σε νομοθετική διαδικασία.

[21] Motion 26.3338, Zeitgemässe Produktehaftung für die Schweiz – Modernisierung des PrHG [Σύγχρονη ευθύνη για προϊόντα για την Ελβετία – εκσυγχρονισμός του PrHG], κατάσταση 19ης Ιουνίου 2026· το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο έχει προτείνει την αποδοχή της. Βλ. επίσης Οδηγία (ΕΕ) 2024/2853 για την ευθύνη για ελαττωματικά προϊόντα, ιδίως για την διευρυμένη έννοια του προϊόντος, το λογισμικό, τα συστήματα ΤΝ, τις ενημερώσεις, την κυβερνοασφάλεια και τα αποδεικτικά στοιχεία· FOJ, Rechtliche Basisanalyse KI, ενότητα 6.3.2.3.