Szwajcaria wprowadza centralny rejestr beneficjentów rzeczywistych swoich spółek. Szwajcarski rejestr przejrzystości, utworzony na mocy LETA (federalnej ustawy o przejrzystości osób prawnych), ma wejść w życie w drugiej połowie 2026 roku. Wynikające z niej terminy zgodności są krótkie, dlatego zarządy, akcjonariusze i powiernicy powinni już teraz zrozumieć nowe przepisy.

Czym jest LETA i dlaczego Szwajcaria wprowadza ją właśnie teraz?

LETA to odpowiedź Szwajcarii na międzynarodowe standardy w zakresie zwalczania przestępczości finansowej. Zastępuje ona wewnętrzne rejestry, które spółki prowadziły na podstawie Kodeksu zobowiązań (KZ), jednolitym, scentralizowanym systemem.

Główne elementy są następujące:

• Nowy rejestr centralny. Federalny elektroniczny rejestr beneficjentów rzeczywistych, prowadzony przez Federalny Urząd Sprawiedliwości.
• Dostęp niepubliczny. W przeciwieństwie do rejestrów publicznych w niektórych państwach UE dostęp jest ograniczony do szwajcarskich organów oraz pośredników finansowych (banków, zarządzających aktywami i doradców podlegających przepisom o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy) weryfikujących swoją należytą staranność. Ogół społeczeństwa nie ma dostępu.
• Uchylenie poprzedniego reżimu. Wewnętrzne przepisy KZ dotyczące zgłaszania i prowadzenia rejestru (art. 697j i nast. oraz art. 790a KZ) zostają w całości uchylone.

Celem jest zamknięcie luk umożliwiających nadużywanie nieprzejrzystych struktur, wzmocnienie szwajcarskich mechanizmów obrony przed praniem pieniędzy, do którego zwalczania Szwajcaria była nakłaniana, oraz ochrona integralności centrum finansowego. Krótko mówiąc, odpowiedzialność przenosi się ze spółek prowadzących własne wewnętrzne wykazy na organ utrzymujący jeden, zweryfikowany zapis.

Które podmioty są objęte zakresem, a które są zwolnione?

Pierwsze pytanie dotyczące zgodności brzmi: czy Państwa podmiot wchodzi w zakres nowych przepisów.

Podmioty zobowiązane do zgłaszania:

• Spółki akcyjne (AG / SA)
• Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością (GmbH / Sàrl)
• Spółki inwestycyjne o zmiennym lub stałym kapitale (SICAV / SICAF)
• Spółki komandytowe na rzecz inwestycji zbiorowych
• Zagraniczne osoby prawne z powiązaniem szwajcarskim, odpowiednio, gdy prowadzą szwajcarski oddział, mają miejsce faktycznego zarządu w Szwajcarii lub posiadają szwajcarskie nieruchomości (w tym fundacje offshore)

Podmioty poza zakresem lub zwolnione:

• Stowarzyszenia, fundacje i spółki osobowe, które są wyłączone z obowiązku rejestracji
• Spółki notowane na giełdzie oraz podmioty kontrolowane (bezpośrednio lub pośrednio) w ponad 75% przez spółkę notowaną
• Fundusze emerytalne
• Podmioty należące w co najmniej 75% do podmiotów publicznych

Należy zwrócić uwagę na zasięg transgraniczny. Obowiązki współpracy i zgłaszania mogą mieć zastosowanie do zagranicznych akcjonariuszy i beneficjentów rzeczywistych, nawet jeśli nie mają oni bezpośredniego związku ze Szwajcarią. Każda osoba w łańcuchu kontroli nad szwajcarskim podmiotem zgłaszającym jest prawdopodobnie objęta przepisami.

Jak dokładnie zdefiniowano „beneficjenta rzeczywistego”?

LETA stosuje tę samą definicję beneficjenta rzeczywistego co szwajcarska ustawa o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy (AMLA), co zapewnia spójność tego pojęcia w obu reżimach.

Zgodnie z LETA beneficjentem rzeczywistym w Szwajcarii jest każda osoba fizyczna, która ostatecznie kontroluje podmiot, bezpośrednio lub pośrednio, samodzielnie lub wspólnie z innymi, poprzez:

• posiadanie co najmniej 25% kapitału lub praw głosu, lub
• sprawowanie kontroli w jakikolwiek inny sposób (umowny, strukturalny lub faktyczny).

Istnieje również reguła domyślna. Jeżeli nie można zidentyfikować beneficjenta rzeczywistego, na przykład gdy udziały są szeroko rozproszone poniżej 25% i nikt w inny sposób nie kontroluje spółki, za beneficjenta rzeczywistego uznaje się najwyższego rangą członka organu zarządzającego.

Ma to znaczenie w praktyce, ponieważ definicja LETA nie odpowiada wcześniejszej definicji KZ. Zgłoszenie, które było prawidłowe w poprzednim reżimie, może już nie być prawidłowe, dlatego istniejące zgłoszenia należy poddać przeglądowi, a nie przenosić bez zmian.

Jakie są ryzyka i sankcje za nieprzestrzeganie przepisów?

Konsekwencje nieprzestrzegania przepisów są poważne i wymagają uwagi na poziomie zarządu.

Środki administracyjne układają się w stopniowany katalog:

1. Nakaz przedłożenia, skorygowania lub usunięcia informacji
2. W przypadku poważnych naruszeń — zawieszenie praw uczestnictwa i praw majątkowych akcjonariusza
3. W ostateczności (ultima ratio) — rozwiązanie i likwidacja podmiotu

Sankcje karne obejmują:

• Grzywny do 500 000 CHF dla każdego, kto umyślnie narusza obowiązki w zakresie zgłaszania lub ujawniania albo podaje fałszywe informacje
• Grzywny do 100 000 CHF za niezastosowanie się do nakazu organu
• Odpowiedzialność za naruszenie obowiązku zgłaszania, która zasadniczo spoczywa na odpowiedzialnych osobach fizycznych, zwykle na najwyższym rangą członku organu zarządzającego szwajcarskiej spółki
• Odpowiedzialność za naruszenie obowiązków w zakresie ujawniania, która może rozciągać się na strony zagraniczne

Ponieważ odpowiedzialność osobista spoczywa na członkach zarządu i kadrze kierowniczej, a ostateczną sankcją jest rozwiązanie spółki, obowiązków tych nie należy traktować jako formalności administracyjnych.

Co spółki i powiernicy powinni teraz zrobić i jak pomaga Lindemann Law?

Okna przejściowe są krótkie, dlatego przygotowania powinny rozpocząć się przed wejściem ustawy w życie.

Harmonogram po wejściu LETA w życie przedstawia się następująco:

• Zgłoszenie początkowe: w ciągu jednego miesiąca od pierwszej zmiany Państwa wpisu do rejestru handlowego po wejściu w życie.
• W każdym przypadku obowiązują bezwzględne terminy końcowe:
  • Dwa lata dla podmiotów, których wszyscy beneficjenci rzeczywiści są już wpisani do rejestru handlowego jako akcjonariusze lub członkowie zarządu i kadry kierowniczej.
  • Od trzech do sześciu miesięcy dla innych podmiotów, w zależności od formy prawnej i obowiązków w zakresie audytu.

Istniejące zgłoszenia mogą już częściowo spełniać obowiązek. Obowiązek zgłoszeniowy akcjonariusza w ramach LETA uznaje się za spełniony, jeżeli już zastosował się on do KZ, a wcześniej zgłoszone osoby odpowiadają beneficjentom rzeczywistym w rozumieniu LETA. Tylko jeśli LETA wymaga dodatkowych informacji, należy je dostarczyć, a podmiot może o nie wystąpić do akcjonariuszy w ciągu jednego miesiąca. Zadanie polega zatem na potwierdzeniu i uzupełnieniu istniejących zgłoszeń, a nie na sporządzaniu ich wszystkich od nowa.

Powiernicy znajdują się w szczególnej sytuacji:

• Powiernicy mający siedzibę lub zarządzani w Szwajcarii muszą uzyskać, zweryfikować, udokumentować i przechowywać informacje o beneficjentach rzeczywistych trustu (założycielu, powiernikach, protektorach, beneficjentach oraz wszelkich innych osobach ostatecznie kontrolujących trust).
• Trusty nie są wpisywane do rejestru i nie mają bezpośredniego obowiązku zgłoszeniowego, jednak informacje muszą być przez cały czas łatwo dostępne w Szwajcarii.
• Do powierników nie ma zastosowania okres przejściowy; ich obowiązki obowiązują od dnia wejścia ustawy w życie.
• Jeżeli trust posiada kwalifikowany udział w szwajcarskim podmiocie zgłaszającym lub go kontroluje, podmiot ten musi zgłosić informacje dotyczące trustu.

LINDEMANNLAW wspiera klientów na następujących etapach:

• Ocena zakresu: potwierdzenie, czy podmiot lub struktura zagraniczna z powiązaniem szwajcarskim wchodzi w zakres przepisów.
• Analiza beneficjentów rzeczywistych: mapowanie kontroli w wielopoziomowych i transgranicznych strukturach własnościowych oraz rozstrzyganie przypadków objętych regułą domyślną.
• Przegląd istniejących zgłoszeń: weryfikacja dokumentów z okresu KZ względem definicji LETA, potwierdzenie tych, które pozostają ważne, oraz wskazanie przypadków wymagających dodatkowych informacji.
• Projektowanie procesów: ustanowienie wewnętrznego procesu identyfikacji, weryfikacji, dokumentowania i zgłaszania, którego będą oczekiwać organy.
• Trusty i struktury złożone: obsługa obowiązków powierników, dla których nie przewidziano okresu przejściowego.

Podsumowanie

Szwajcarski rejestr przejrzystości wprowadza jeden z najbardziej znaczących obowiązków w zakresie zgodności korporacyjnej dla szwajcarskich przedsiębiorstw w ostatnich latach. Krótkie terminy, osobista odpowiedzialność członków zarządu, znaczne grzywny oraz możliwość rozwiązania spółki sprawiają, że wczesne przygotowanie jest wskazane. Spółki, które zmapują swoją strukturę własnościową, dokonają przeglądu istniejących zgłoszeń i przygotują procesy zgłoszeniowe przed wdrożeniem w drugiej połowie 2026 roku, znajdą się w lepszej pozycji niż te, które będą zwlekać.

Aby ocenić Państwa ekspozycję i wdrożyć zgodną z przepisami strukturę zgłoszeniową przed terminem, prosimy o kontakt z dr. Alexandrem Schiemenzem i Nazik El Mahjoubi w LINDEMANNLAW w celu przeglądu Państwa podmiotów, akcjonariuszy i struktur trustowych.