Roboty opuszczają zabezpieczone cele produkcyjne. Transportują towary, pomagają w szpitalach, monitorują obiekty, obsługują klientów i pracują ramię w ramię z ludźmi. Oprogramowanie, czujniki i sztuczna inteligencja czynią je coraz bardziej autonomicznymi. Dla przedsiębiorstw i inwestorów robotyka jest więc nie tylko zakładem technicznym czy finansowym, lecz także prawnym: odpowiedzialność, dostęp do danych, prawa własności intelektualnej i dopuszczenie do obrotu decydują o sukcesie komercyjnym.

Niniejszy artykuł kontynuuje naszą serię technologiczną i stanowi jej drugą część – po naszym Insight o pojazdach zautomatyzowanych „Kto ponosi odpowiedzialność, gdy samochód prowadzi sam?”. Szwajcaria nie ma jednej „ustawy o robotach”. Roboty nie działają jednak w próżni prawnej. W zależności od ich funkcji jednocześnie mogą mieć zastosowanie przepisy o odpowiedzialności za produkt, prawo umów, bezpieczeństwo produktów, ochrona danych, własność intelektualna, prawo pracy oraz regulacje sektorowe[1]. Strukturyzacja prawna powinna zatem rozpocząć się przed fazą pilotażową.

Kto odpowiada, gdy robot wyrządzi szkodę?

Na gruncie prawa szwajcarskiego robot nie jest ani osobą, ani samodzielnym podmiotem odpowiedzialności. Fizyczny robot może być kwalifikowany jako rzecz ruchoma, produkt i maszyna; oprogramowanie, dane i usługi chmurowe należy oceniać odrębnie. Odpowiedzialność nie spoczywa więc na „robocie”, lecz – w zależności od przyczyny, łańcucha umów i możliwości sprawowania kontroli – np. na producencie, dostawcy komponentów lub oprogramowania, importerze, integratorze, sprzedawcy lub użytkowniku eksploatującym[2].

Jeżeli produkt jest wadliwy, federalna ustawa o odpowiedzialności za produkt (PrHG)[3] może uzasadniać odpowiedzialność producenta na zasadzie ryzyka (niezależną od winy). Obejmuje ona śmierć i uszkodzenie ciała, a także szkody w rzeczach, które są zwykle przeznaczone do użytku prywatnego i były wykorzystywane głównie prywatnie. Szkoda w samym wadliwym produkcie nie jest objęta. W środowisku przemysłowym ma to decydujące znaczenie: szkody w robocie, w sprzęcie wykorzystywanym komercyjnie lub czyste straty ekonomiczne często wykraczają poza zakres PrHG. Na pierwszy plan wysuwają się wówczas umowne roszczenia z tytułu rękojmi i odszkodowania oraz ogólna odpowiedzialność deliktowa na podstawie art. 41 szwajcarskiego Kodeksu zobowiązań (CO)[4].

Słabym punktem jest samo oprogramowanie. Według oficjalnej analizy Federalnego Urzędu Sprawiedliwości sporne jest, czy oprogramowanie niewbudowane w fizyczny produkt jest w ogóle „produktem” w rozumieniu art. 3 PrHG. Federalny Sąd Najwyższy nie rozstrzygnął jeszcze tej kwestii. Jeżeli oprogramowanie stanowi część fizycznego robota, robot jako całość może w każdym razie być objęty pojęciem produktu; w przypadku dostarczanych oddzielnie modeli AI, oprogramowania sterującego lub usług chmurowych samodzielna kwalifikacja oprogramowania pozostaje jednak istotna[5].

Jeżeli robot uczy się dalej po sprzedaży, zostaje przeprogramowany lub zhakowany, odpowiedzialność nie znika. Decydujące staje się natomiast źródło wady: czy architektura uczenia była niewystarczająco zabezpieczona? Czy brakowało aktualizacji, kontroli dostępu lub ostrzeżeń? Czy użytkownik wykorzystał nieodpowiednie dane treningowe, wyłączył funkcje bezpieczeństwa lub zaniedbał konserwację?

Cyberatak może zmienić łańcuch przyczynowy, ale nie zwalnia automatycznie innych stron, jeżeli niewystarczające środki ochrony przyczyniły się do szkody. Autonomia nie jest przepustką zwalniającą z odpowiedzialności. Aplikacje AI nie mają własnej osobowości prawnej; pozostają narzędziami technicznymi, które przy wykonywaniu umowy co do zasady przypisuje się do sfery ryzyka strony umowy, która z nich korzysta[6].

Łańcuch odpowiedzialności należy zatem uregulować w umowach przed wdrożeniem: poprzez kryteria odbioru, podział odpowiedzialności za integrację i trening, obowiązki w zakresie aktualizacji i cyberbezpieczeństwa, procesy zarządzania zmianami, zasady dotyczące incydentów, regresu i ubezpieczeń oraz zabezpieczone przed manipulacją logi. W przypadku systemów uczących się łańcuch dowodowy jest często równie cenny jak kod źródłowy.

Do kogo należą wynalazki i dane?

Robot nie może być twórcą wynalazku ani w szwajcarskim, ani w europejskim prawie patentowym. W szwajcarskim postępowaniu DABUS Federalny Sąd Administracyjny orzekł, że system AI nie może zostać wpisany jako twórca. Jednocześnie osoba fizyczna może być twórcą na podstawie istotnego wkładu w proces rozwoju wspomagany przez AI. W tej sprawie wystarczyło w szczególności, że osoba ta uczestniczyła w dostarczeniu danych i treningu oraz rozpoznała końcowe rozwiązanie jako wynalazek nadający się do opatentowania. Europejski Urząd Patentowy również wymaga wskazania osoby fizycznej jako twórcy[7].

Przedsiębiorstwa powinny zatem dokumentować, kto zdefiniował problem techniczny, wybrał dane treningowe i parametry, ocenił wyniki i wyprowadził z nich rozwiązanie techniczne. W przypadku wynalazków pracowniczych należy ponadto przestrzegać art. 332 CO. Nieprzerwany łańcuch przeniesienia praw pozostaje niezbędny.

W przypadku danych odpowiedź jest inna. Prawo szwajcarskie nie uznaje ogólnego prawa własności do danych nieosobowych. Właściciel robota nie „posiada” więc automatycznie wszystkich danych z czujników, danych o użytkowaniu, telemetrycznych czy serwisowych. Liczą się umowne prawa dostępu i korzystania, faktyczna kontrola, ochrona danych, tajemnice przedsiębiorstwa, własność intelektualna oraz prawo o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji[8]. Jeżeli umowa milczy na temat dostępu do danych, kluczowy składnik majątku pozostaje nieuregulowany.

W przypadku produktów robotycznych i użytkowników w UE dochodzi do tego akt w sprawie danych (Data Act), stosowany od 12 września 2025 r. Pod pewnymi warunkami przyznaje on użytkownikom produktów skomunikowanych, w tym inteligentnych maszyn przemysłowych, dostęp do generowanych danych i umożliwia ich udostępnianie osobom trzecim. Nie tworzy on jednak ogólnej „własności danych” i nadal chroni tajemnice przedsiębiorstwa, dane osobowe oraz prawa osób trzecich[9].

Jeżeli robot rejestruje możliwe do zidentyfikowania osoby, zastosowanie ma szwajcarska federalna ustawa o ochronie danych (FADP)[10], a w przypadku istotnego powiązania z UE – również RODO[11]. Kamery, mikrofony, dane lokalizacyjne i czujniki biometryczne mogą rejestrować także pracowników, odwiedzających lub przechodniów. Ochrona danych w fazie projektowania, przejrzysta informacja, minimalizacja danych i okresy przechowywania powinny zatem być elementem projektu produktu. W przypadku potencjalnie wysokiego ryzyka – na przykład szerokiego przetwarzania szczególnie chronionych danych osobowych lub systematycznego, szerokiego monitorowania przestrzeni publicznej – wymagana jest ocena skutków dla ochrony danych[12].

Umowy muszą zatem jasno regulować kategorie danych, prawa dostępu, cele wykorzystania, trening modeli, ujawnianie, przechowywanie, bezpieczeństwo i usuwanie.

Jak wdrażać roboty w zakładzie z pewnością prawną?

Pierwszym krokiem jest klasyfikacja regulacyjna systemu: robot przemysłowy, robot medyczny, pojazd autonomiczny i platforma latająca nie podlegają tym samym przepisom. Zwykłe maszyny podlegają w szczególności ustawie o bezpieczeństwie produktów i rozporządzeniu w sprawie maszyn. Wymagania bezpieczeństwa muszą być spełnione przed wprowadzeniem produktu do obrotu lub pierwszym oddaniem go do użytku przez samo przedsiębiorstwo. Obejmuje to zazwyczaj ocenę ryzyka, dokumentację techniczną, informacje dotyczące użytkowania i bezpieczeństwa, ocenę zgodności, deklarację zgodności oraz oznakowanie CE[13].

W ogólnym prawie maszynowym co do zasady nie istnieje odrębne pozwolenie na eksploatację wymagane wyłącznie z tego powodu, że system jest robotem. Reżim opiera się na odpowiedzialności własnej, wykazaniu zgodności i późniejszym nadzorze rynku przez organy. Nie narusza to jednak ewentualnych wymogów zatwierdzenia planów i pozwolenia na eksploatację zakładów przemysłowych ani wymogów przepisów szczególnych. Roboty medyczne mogą podlegać przepisom o wyrobach medycznych.

Nazwanie projektu „pilotażem” nie tworzy ogólnego wyłączenia. Niezgodne prototypy mogą być prezentowane na wystawach wyłącznie na ściśle określonych warunkach: niezgodność musi być wyraźnie oznaczona, a bezpieczeństwo osób zapewnione. Udostępnianie ich do użytku wykraczającego poza demonstrację jest co do zasady niedozwolone. Wytwarzanie lub bezpośredni import na potrzeby własne w zakładzie również podlega PrSG[14].

Szczególnej uwagi wymagają interfejsy i późniejsze modyfikacje. Bezpieczny robot może stać się częścią niebezpiecznego systemu całościowego poprzez chwytaki, przenośniki taśmowe, czujniki, oprogramowanie lub integrację przestrzenną. Jeżeli właściwości bezpieczeństwa zostaną istotnie zmienione, może powstać nowy produkt; strona dokonująca modyfikacji staje się wówczas sama podmiotem wprowadzającym produkt do obrotu[15].

Tam, gdzie ludzie i roboty dzielą przestrzeń roboczą, zastosowanie mają również obowiązki staranności oraz obowiązki w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy. Pracodawca musi zorganizować zarządzanie zagrożeniami, strefy ochronne, koncepcje zatrzymania awaryjnego, konserwację, instruktaż i prawa dostępu.

Czujniki nie mogą przy okazji stać się środkiem niezgodnego z prawem monitorowania pracowników. Art. 26 ArGV 3 zakazuje systemów służących do monitorowania zachowania pracowników. Gromadzenie danych niezbędne ze względów bezpieczeństwa lub operacyjnych może być dopuszczalne, ale musi być proporcjonalne, przejrzyste i możliwie najmniej inwazyjne. Art. 328b CO dodatkowo ogranicza przetwarzanie danych pracowników[16].

Jeżeli automatyzacja prowadzi do osiągnięcia progów zwolnień grupowych zgodnie z art. 335d CO, zastosowanie mają obowiązki konsultacyjne i notyfikacyjne. Nie wynika z tego ogólny obowiązek przekwalifikowania; jednak odpowiednio wczesne zaoferowanie szkoleń może ograniczyć ryzyka związane z restrukturyzacją i bezpieczeństwem[17].

USA i Chiny – jak bardzo różnią się reguły gry?

Stany Zjednoczone również nie mają jednej ustawy o robotach. Odpowiedzialność za produkt jest regulowana przede wszystkim na poziomie stanowym i w zależności od jurysdykcji może opierać się na zaniedbaniu, odpowiedzialności na zasadzie ryzyka lub gwarancji. OSHA wyraźnie wskazuje, że nie istnieją szczególne standardy OSHA dla branży robotycznej. Nadal obowiązują ogólne przepisy BHP, np. dotyczące osłon maszyn i energii niebezpiecznej. Techniczne normy konsensusowe oraz dobrowolne ramy NIST AI Risk Management Framework uzupełniają ten rozproszony system[18].

Chiny łączą ogólną odpowiedzialność za produkt z bardziej scentralizowanym prawem danych, cyberbezpieczeństwa i prawem administracyjnym. Szkody wyrządzone przez produkty są objęte w szczególności Kodeksem cywilnym i ustawą o jakości produktów. W przypadku robotów intensywnie przetwarzających dane zastosowanie mają również ustawa o ochronie danych osobowych i ustawa o bezpieczeństwie danych. Jeżeli system wykorzystuje rozpoznawanie twarzy, od 1 czerwca 2025 r. obowiązują dodatkowe wymogi. Przetwarzanie musi w szczególności służyć określonemu celowi, być wystarczająco niezbędne i towarzyszyć mu muszą ścisłe środki ochrony. O ile przetwarzanie opiera się na zgodzie, co do zasady wymagana jest odrębna zgoda. Ponadto należy z wyprzedzeniem przeprowadzić ocenę skutków dla ochrony danych osobowych[19].

Porównanie pokazuje, że USA są bardziej zdecentralizowane, bardziej oparte na prawie stanowym, bardziej sektorowe i silniej napędzane sporami sądowymi. Chiny łączą prawo produktowe z daleko idącym nadzorem administracyjnym nad danymi i bezpieczeństwem. Szwajcaria jest neutralna technologicznie i pragmatyczna, ale pozostawia niepewności dotyczące samego oprogramowania, aktualizacji, systemów uczących się i dostępu do dowodów.

Globalny produkt robotyczny nie potrzebuje więc jednolitego compliance, który jedynie przetłumaczono, lecz prawnej architektury rynkowej: funkcje, przepływy danych, dokumentacja, umowy i odpowiedzialność muszą być badane odrębnie dla każdego kraju docelowego.

Jak Szwajcaria może stać się preferowaną lokalizacją dla robotyki?

Szwajcaria nie ma obecnie nadrzędnych przepisów dotyczących AI. Do końca 2026 r. Federalny Urząd Sprawiedliwości przygotowuje projekt do konsultacji w celu wdrożenia Konwencji Rady Europy w sprawie AI. Równolegle szwajcarskie rozporządzenie w sprawie maszyn ma zostać dostosowane do unijnego rozporządzenia w sprawie maszyn 2023/1230, które wyraźnie odnosi się do nowych wyzwań związanych z uczeniem maszynowym i robotyką[20].

Reformy te powinny dążyć nie do jak największej liczby przepisów, lecz do jak największej przewidywalnej pewności prawa.

Po pierwsze, potrzebny jest skoordynowany punkt kontaktowy, który szybko klasyfikuje projekty robotyczne i skupia właściwe organy branżowe. Nadzorowane piaskownice regulacyjne mogłyby umożliwić testy w kontrolowanych warunkach bez zawieszania standardów bezpieczeństwa lub ochrony danych.

Po drugie, prawo odpowiedzialności za produkt i rękojmi powinno wyraźnie wyjaśnić, jak traktować samo oprogramowanie, aktualizacje bezpieczeństwa, cyberryzyka i zmiany wynikające z uczenia maszynowego. Okno polityczne jest otwarte: wniosek (Motion) 26.3338 wzywa do modernizacji PrHG, a Rada Federalna zaproponowała jego przyjęcie. Nowa unijna dyrektywa w sprawie odpowiedzialności za produkty 2024/2853, która obejmuje oprogramowanie, w tym AI, i dotyczy również aktualizacji, cyberbezpieczeństwa i trudności dowodowych, stanowi ważny punkt odniesienia[21].

Po trzecie, Szwajcaria powinna zapewnić równoważność swojego prawa maszynowego z prawem UE, konsekwentnie stosować normy międzynarodowe i dopuścić cyfrową dokumentację zgodności.

Po czwarte, ogólne prawo własności do danych byłoby niewłaściwym podejściem. Bardziej odpowiednie są wyważone zasady dostępu, solidne umowy wzorcowe, interoperacyjność i skuteczna ochrona tajemnic przedsiębiorstwa.

Po piąte, nowe obowiązki powinny być oparte na ryzyku i wykonalne dla MŚP. Kto przestrzega uznanych norm, dokumentuje ryzyka i stosuje skuteczne procesy kontrolne, powinien korzystać z jasnych domniemań zgodności i uproszczonych procedur.

Innowacje nie powstają z braku prawa, lecz z przewidywalnej odpowiedzialności.

Podsumowanie: pewność prawna jako przewaga konkurencyjna

Prawo robotyki łączy odpowiedzialność, bezpieczeństwo produktów, cyberbezpieczeństwo, ochronę danych, własność intelektualną, prawo pracy i dostęp do rynków międzynarodowych. To na tych stykach rozstrzyga się, czy projekt jest skalowalny, ubezpieczalny i atrakcyjny dla inwestorów.

Właściwy moment na doradztwo prawne to nie chwila po pierwszym incydencie, lecz czas przed podpisaniem umów, przed fazą pilotażową i przed wejściem na rynek.

LINDEMANNLAW wspiera deweloperów, producentów, dostawców oprogramowania, integratorów, użytkowników i inwestorów w całym cyklu życia: od klasyfikacji regulacyjnej i projektowania pilotażu, przez umowy o rozwój, dostawę i serwis, macierze odpowiedzialności i ubezpieczeń, strategie IP i danych, oceny skutków dla ochrony danych, kwestie bezpieczeństwa produktów i zgodności, aspekty prawa pracy przy wdrożeniach, aż po incydenty i spory.

Robotyka jest jednym z naszych kluczowych tematów technologicznych. Kto precyzyjnie rozdzieli odpowiedzialność przed wejściem na rynek, nie tylko chroni swoją firmę, ale także zwiększa atrakcyjność inwestycyjną i rynkową produktu. Porozmawiaj z nami, zanim przewaga technologiczna zamieni się w ryzyko prawne.

Zastrzeżenie: niniejsza publikacja zawiera wyłącznie informacje ogólne i nie stanowi porady prawnej. Każda ocena zależy zawsze od okoliczności konkretnego przypadku. W celu uzyskania porady dotyczącej Państwa sytuacji prosimy o bezpośredni kontakt. Artykuł odzwierciedla stan wiedzy w chwili jego przygotowania; ramy prawne i regulacyjne mogą ulec zmianie.

Źródła

[1] Por. Federalny Urząd Sprawiedliwości (FOJ), Rechtliche Basisanalyse im Rahmen der Auslegeordnung zu den Regulierungsansätzen im Bereich künstliche Intelligenz [Podstawowa analiza prawna w ramach przeglądu podejść regulacyjnych w dziedzinie sztucznej inteligencji], 31 sierpnia 2024 r., w szczególności pkt 6.3–6.4; Kancelaria Federalna, Regulierung künstlicher Intelligenz [Regulacja sztucznej inteligencji]; Suva, Robotik – Das Wichtigste in Kürze [Robotyka – najważniejsze w skrócie], wydanie z 28 listopada 2018 r.

[2] Por. art. 3 federalnej ustawy o odpowiedzialności za produkt, PrHG; art. 2 federalnej ustawy o bezpieczeństwie produktów, PrSG; rozporządzenie w sprawie maszyn, MaschV; SECO, Maschinen [Maszyny]; FOJ, Rechtliche Basisanalyse KI, pkt 6.4.2.1, zgodnie z którym aplikacje AI nie mają własnej osobowości prawnej.

[3] SR 221.112.944 – Federalna ustawa z dnia 18 czerwca 1993 r. o odpowiedzialności za produkt (PrHG) | Fedlex

[4] Por. art. 1, 3 i 11 PrHG; art. 41, 97 i 197 i nast. szwajcarskiego Kodeksu zobowiązań, CO; FOJ, Rechtliche Basisanalyse KI, pkt 6.3.2.2–6.3.2.3.

[5] FOJ, Rechtliche Basisanalyse KI, s. 148: kwalifikacja „czystego” oprogramowania jako produktu jest sporna w doktrynie; Federalny Sąd Najwyższy nie zajął jeszcze stanowiska. Punktem wyjścia jest definicja rzeczy ruchomej w art. 3 ust. 1 PrHG. Zob. także Motion 26.3338, Zeitgemässe Produktehaftung für die Schweiz [Nowoczesna odpowiedzialność za produkt dla Szwajcarii].

[6] Por. w szczególności art. 41 i 97 CO, art. 4 PrHG oraz FOJ, Rechtliche Basisanalyse KI, s. 150–151. FOJ opisuje aplikacje AI jako narzędzia techniczne, które co do zasady przypisuje się do sfery ryzyka korzystającej z nich strony umowy. To, czy cyberatak przerywa łańcuch odpowiedzialności, należy oceniać indywidualnie, z uwzględnieniem związku przyczynowego, obowiązków staranności, wad produktu i umownego podziału ryzyka.

[7] Federalny Sąd Administracyjny, wyrok B-2532/2024 z 26 czerwca 2025 r., Erfindernennung/DABUS [Wskazanie twórcy/DABUS], w szczególności pkt 4.9 i 6.3; Szwajcarski Federalny Instytut Własności Intelektualnej (IPI), Wer hat welche Rechte an der Erfindung? [Kto ma jakie prawa do wynalazku?]; Europejski Urząd Patentowy, decyzja J 8/20 z 21 grudnia 2021 r., Designation of inventor/DABUS.

[8] Florent Thouvenin/Rolf H. Weber/Alfred Früh, badanie na zlecenie IPI, Zuordnung von Sachdaten [Przyporządkowanie danych nieosobowych], 18 sierpnia 2020 r., w szczególności s. 61; IPI, Zugang zu Sachdaten in der Privatwirtschaft [Dostęp do danych nieosobowych w sektorze prywatnym], 1 marca 2021 r. Pierwsze badanie wyraźnie stwierdza, że prawo szwajcarskie nie uznaje własności danych nieosobowych, ale mogą istnieć w szczególności pozycje wynikające z prawa umów, własności intelektualnej i prawa o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

[9] Rozporządzenie (UE) 2023/2854 w sprawie zharmonizowanych przepisów dotyczących sprawiedliwego dostępu do danych i ich wykorzystywania – akt w sprawie danych (Data Act); Komisja Europejska, Data Act i Data Act explained. Data Act jest stosowany od 12 września 2025 r. i obejmuje w szczególności dane z urządzeń skomunikowanych i maszyn przemysłowych.

[10] SR 235.1 – Federalna ustawa z dnia 25 września 2020 r. o ochronie danych (FADP) | Fedlex

[11] Ogólne rozporządzenie o ochronie danych: tekst końcowy RODO

[12] Por. w szczególności art. 7, 19 i 22 federalnej ustawy o ochronie danych, FADP; Federalny Pełnomocnik ds. Ochrony Danych i Informacji (FDPIC), KI und Datenschutz [AI a ochrona danych], 24 września 2025 r.; FDPIC, Datenschutz-Folgenabschätzung [Ocena skutków dla ochrony danych] oraz Merkblatt zur DSFA [Informator o ocenie skutków]; w odniesieniu do powiązania z UE art. 25 i 35 RODO.

[13] Por. PrSG, MaschV; SECO, Maschinen; Suva, Robotik – Das Wichtigste in Kürze; Suva, Risiken beurteilen und mindern – Methode Suva [Ocena i ograniczanie ryzyka – metoda Suva], wydanie z 3 sierpnia 2026 r.

[14] SECO, FAQ Produktesicherheit [FAQ dotyczące bezpieczeństwa produktów], aktualizacja z lutego 2026 r., w szczególności wyjaśnienia dotyczące prototypów, demonstracji i użytku własnego; art. 2 ust. 3 i 4 PrSG.

[15] SECO, FAQ Produktesicherheit, w szczególności w zakresie istotnych modyfikacji, zespołów maszyn i interfejsów; Suva, Robotik – Das Wichtigste in Kürze, w szczególności w zakresie integracji robotów z instalacjami i systemami.

[16] FDPIC, Technische Mittel zur Überwachung am Arbeitsplatz [Techniczne środki monitorowania w miejscu pracy]; SECO, Wegleitung zu Art. 26 ArGV 3 [Wytyczne do art. 26 ArGV 3]; art. 328 i 328b CO. Zob. także BGE 130 II 425 w sprawie dopuszczalności monitorowania, które nie jest ukierunkowane przede wszystkim na kontrolę zachowania, jest obiektywnie uzasadnione i proporcjonalne.

[17] Art. 335d–335g CO; arbeit.swiss, Massenentlassungen [Zwolnienia grupowe], aktualizacja 2026 r. Przepisy ustawowe przewidują obowiązki konsultacyjne i informacyjne, ale nie ogólny indywidualny obowiązek przekwalifikowania.

[18] Cornell Legal Information Institute, Products liability, w szczególności w zakresie braku jednolitego federalnego prawa odpowiedzialności za produkt oraz zaniedbania, odpowiedzialności na zasadzie ryzyka i gwarancji; Departament Sprawiedliwości USA, Office of Legal Counsel, Congressional Authority to Require State Courts to Use Certain Procedures in Products Liability Cases, 19 grudnia 1989 r.; OSHA, Robotics – Standards; NIST, AI Risk Management Framework, stan na 2026 r.

[19] Rada Państwa Chińskiej Republiki Ludowej, Civil Code of the People’s Republic of China; Ogólnochińskie Zgromadzenie Przedstawicieli Ludowych, Product Quality Law, Personal Information Protection Law i Data Security Law; Cyberspace Administration of China i Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego, Measures for the Security Management of Facial Recognition Technology Applications, opublikowane 21 marca 2025 r., obowiązujące od 1 czerwca 2025 r. Dla wykładni przepisów chińskich wiążący jest oryginalny tekst chiński.

[20] Kancelaria Federalna, Regulierung künstlicher Intelligenz, stan na 3 września 2026 r.; Rada Federalna/SECO, Maschinen: Erhalt des erleichterten Zugangs zum EU-Binnenmarkt [Maszyny: utrzymanie ułatwionego dostępu do rynku wewnętrznego UE], 19 września 2025 r.; Rozporządzenie (UE) 2023/1230 w sprawie maszyn. W chwili weryfikacji całkowita rewizja szwajcarskiego MaschV była nadal w toku procesu legislacyjnego.

[21] Motion 26.3338, Zeitgemässe Produktehaftung für die Schweiz – Modernisierung des PrHG [Nowoczesna odpowiedzialność za produkt dla Szwajcarii – modernizacja PrHG], stan na 19 czerwca 2026 r.; Rada Federalna zaproponowała jego przyjęcie. Zob. także dyrektywę (UE) 2024/2853 w sprawie odpowiedzialności za produkty wadliwe, w szczególności w zakresie rozszerzonego pojęcia produktu, oprogramowania, systemów AI, aktualizacji, cyberbezpieczeństwa i dowodów; FOJ, Rechtliche Basisanalyse KI, pkt 6.3.2.3.